![\"\"](\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/\u015famil-r\u00f6portaj1.jpg\")
<\/p>\nYazar: \u015eamil Kucur<\/p>\n
<\/p>\n
DAE\u015e\u2019in \u00fcstlendi\u011fi Ortak\u00f6y katliam\u0131nda, ter\u00f6rist kimli\u011finin yan\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan, Uygur, K\u0131rg\u0131z T\u00fcrk\u00fc gibi unvanlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 Orta Asya\u2019dan hicret etmi\u015f T\u00fcrk topluluklar\u0131n\u0131n temsilcilerinin tepkisini \u00e7ekti. Tarih Doktoru Ferhat Kurban Tanr\u0131da\u011fl\u0131, \u00f6nyarg\u0131l\u0131 haberlere tepki g\u00f6stererek \u201cSu\u00e7lu ki\u015fi vard\u0131r, su\u00e7lu millet yoktur\u201d dedi<\/p>\n
T\u00fcrkiye topraklar\u0131na, belki de en uzak noktada olsa da, din, dil, k\u00fclt\u00fcr ve tarih birli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan,\u00a0 ortak de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fcne sahip olan\u00a0 ve \u00e7o\u011funlukla Uygur T\u00fcrkleri\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tarihi T\u00fcrk yurdu Do\u011fu T\u00fcrkistan, ne yaz\u0131k ki Reina ter\u00f6r katliam\u0131 ile y\u0131llard\u0131r Sincan olarak an\u0131l\u0131rken, baz\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131, sistemli olarak Uygur T\u00fcrk\u00fc ve Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 ter\u00f6rist tan\u0131m\u0131n\u0131 kulland\u0131lar. Bu ise Do\u011fru T\u00fcrkistan T\u00fcrkleri olmak \u00fczere, T\u00fcrkiye i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ok T\u00fcrk topluluklar\u0131 STKlar\u0131 taraf\u0131ndan tepki i\u015fle kar\u015f\u0131land\u0131. Do\u011fu T\u00fcrkistan ka\u015fgar do\u011fumlu ve T\u00fcrkiye vatanda\u015f\u0131 olan tarih doktoru, Ferhat Kurban Tanr\u0131da\u011fl\u0131 ile Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n, insanl\u0131k ve T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr tarihi yerindeki \u00f6nemi ve Reina katliam\u0131ndaki, medyadaki bir tak\u0131m yakla\u015f\u0131mlar\u0131 konu\u015ftuk.<\/p>\n
Do\u011fdu\u011funuz\u00a0 topraklar\u0131, insanlar\u0131n\u0131 ve T\u00fcrkiye olan ili\u015fkilerini, anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?\u00a0<\/strong><\/p>\n Asl\u0131nda, bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019ye co\u011frafi olarak, en uzak bir co\u011frafyada olmas\u0131na ra\u011fmen, inan\u00e7lar\u0131, dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, sanatlar\u0131, zaanatlar\u0131 ve insanlar\u0131 ile T\u00fcrkiye T\u00fcrklerine \u00e7ok yak\u0131n bir vatand\u0131r Do\u011fu T\u00fcrkistan. 1962 y\u0131l\u0131nda, T\u00fcrk tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u00a0 i\u00e7in,\u00a0 \u00e7ok \u00f6nemli bir merkez olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n, Ka\u015fgar vilayetinde, 1962 y\u0131l\u0131nda do\u011fdum.\u00a0 Sadece aram\u0131za co\u011frafi mesafeler de\u011fil, \u00e7e\u015fitli nedenler ile siyasi sebepler nedeni ile mesafeler olu\u015fmu\u015f. Ancak, b\u00fct\u00fcn bu bu olumsuzluklara ra\u011fmen, diyebilirim ki, siz buradan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a, Ka\u015fgar\u2019a, Hoten\u2019e, Urum\u00e7i\u2019ye, gitseniz oradaki insanlar ve onlar\u0131n s\u0131cak kanl\u0131l\u0131\u011f\u0131, samimiyeti ve \u00f6zellikle de sizin T\u00fcrkiye\u2019den geldi\u011finizi s\u00f6yledi\u011finiz zaman ki, kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131z samimi m\u00fcsafirperverli\u011fi ve g\u00f6rece\u011finiz h\u00fcrmet bir tarafa, Anadolu\u2019da ya\u015fayan bir \u00e7ok gelenek, adet, zanaatlar, yemek \u00e7e\u015fitleri, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal hayat, size o kadar sizden gelecektir ki\u2026 Aynen ben ilk defa T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u011fim zaman, ne kadar yabanc\u0131l\u0131k \u00e7ekmedim ve de ne kadar kendimi T\u00fcrkiye\u2019ye, bu k\u00fclt\u00fcre ve T\u00fcrk karde\u015flerime yak\u0131n ve i\u00e7ten, ayni ile hissetim ise, T\u00fcrkiye\u2019den gidecek bir karde\u015fimiz de, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da, ayn\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7tenlik i\u00e7inde bulacakt\u0131r kendisini.<\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n, T\u00fcrk ve d\u00fcnya tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00f6nemi nedir?<\/strong><\/p>\n Asl\u0131nda k\u0131saca da, olsa size atalar\u0131m\u0131z\u0131n vatan\u0131 olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan bahsetmek isterim, bu vesile ile. \u00c7in halk Cumhuriyeti b\u00fcnyesinde,\u00a0 ba\u015fta Uygur T\u00fcrkleri, \u00e7o\u011funlukta olmak \u00fczere,\u00a0 Sar\u0131 Uygurlar,\u00a0 Kazak, K\u0131rg\u0131z, \u00d6zbek, Tatar, Salur gibi T\u00fcrk boylar\u0131 bulunmaktad\u0131r.\u00a0 2014 resmi kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re, T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n toplam n\u00fcfusu 15 milyon (Uygur T\u00fcrkleri %90), ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ise, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n n\u00fcfusu 30 milyondur. Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut,\u00a0 Yusuf Hashacip, Sultan Satuk Bu\u011fra Han gibi, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr tarihinin temel unsurlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan,\u00a0 nice b\u00fcy\u00fck bilgin ve ka\u011fan\u0131n t\u00fcrbeleri, Do\u011fu T\u00fcrkistan vatan topraklar\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Tanr\u0131da\u011flar\u0131, Altay da\u011flar\u0131, Tar\u0131m havzas\u0131, Taklamekan \u00e7\u00f6l\u00fc gibi,\u00a0 T\u00fcrk tarihinin \u2018Beng\u00fcta\u015flar\u0131\u2019\u00a0 niteli\u011finde olan bu tarihi mekanlar\u0131n bek\u00e7ili\u011fini orada, as\u0131rlard\u0131r ya\u015famakta olan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u00a0 yapmaktad\u0131rlar. \u201dTurfanda\u2019 deyiminin kayna\u011f\u0131 olan Turfan, Kumul, Arat\u00fcrk, Kara\u015fehir, Aksu, Maralba\u015f\u0131, Yarkent, Kargal\u0131k, Hotan, Karaka\u015f , Ka\u015fgar, Yengihisar, Tokuzta\u015f, Tokuzak, O\u011fuzak, Aktu\u011f, Han\u00f6y(Hanev), K\u0131z\u0131lderya, K\u0131z\u0131lsu, \u015eekerk\u00f6l gibi daha nice sayabilece\u011fimiz tamamen T\u00fcrk\u00e7e olan, \u201dDokuz O\u011fuz On Uygur\u201d tabirinin ve Eski T\u00fcrk tarihinin canl\u0131 \u015fahitleri olan bu yer isimlerini Uygur T\u00fcrkleri,\u00a0 ya\u015fatmaktad\u0131rlar.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de, Do\u011fu T\u00fcrkistan ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, sanat\u0131, edebiyat\u0131, m\u00fczi\u011fi yeterince tan\u0131n\u0131yor mu?<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019ye, \u2018Ana vatan\u2019\u0131m\u0131za, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli tarihlerde, as\u0131rlard\u0131r, \u00c7inliler taraf\u0131ndan uygulanan ve uygulanmakta olan sistematik, asimilasyon ve i\u015fgal nedeni ile T\u00fcrkiye T\u00fcrkleri ile ayn\u0131 din, ayn\u0131 dil, ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcre sahip olan, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da, ba\u015fta Uygur T\u00fcrkleri ve di\u011fer T\u00fcrk boylar\u0131ndan karde\u015flerimiz, vatanlar\u0131nda g\u00f6rd\u00fckleri \u00e7e\u015fitli bask\u0131l\u0131lar nedeni ile\u00a0 g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye ba\u015fta olmak \u00fczere, bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok \u00fclkesinde ya\u015famakta olan karde\u015flerimiz vard\u0131r. Burada her zaman oldu\u011fu gibi, yine gurur ve iftihar ile belirtmek isterim ki, T\u00fcrkiye, d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkler gibi, bizlerin de, iftihar kayna\u011f\u0131m\u0131z, sevdi\u011fimiz, g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde taht kuran b\u00fcy\u00fck bir devletimizdir, tarihte de, bu g\u00fcn de b\u00f6yle ve T\u00fcrkiye T\u00fcrkleri de, bizim \u00f6z karde\u015flerimizdir.\u00a0 Ancak, maalesef T\u00fcrkiye\u2019de, ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara g\u00f6re, daha iyi tan\u0131nsa da arzu edildi\u011fi kadar, Do\u011fu T\u00fcrkistan ve oradaki ya\u015fayan karde\u015flerimiz ve k\u00fclt\u00fcrleri yeterince tan\u0131nmamaktad\u0131r.\u00a0 M. S. \u00dc. M\u00fczikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde T\u00fcrk Edebiyat\u0131 tarihi ve Asya dilleri dallar\u0131nda \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren e\u015fim G\u00fclzadem Tanr\u0131da\u011fl\u0131 ile kurdu\u011fumuz, m\u00fczik grubu ile y\u0131llarca yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda, konserlerde, festivallerde, tv ekranlar\u0131nda ve akademik platformlarda, Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrkleri ve davalar\u0131n\u0131 anlatmaya gayret ettik. Ba\u015fka arkada\u015flar\u0131m\u0131z da, STK lar\u0131m\u0131z da, gayret sarfediyorlar. Ama \u00e7ok yeterli de\u011fil, farkl\u0131 sahalarda ve ama \u00f6zellikle, her zaman T\u00fcrkiyemiz\u2019in \u00e7\u0131kar ve menfaatlerini dikkate alarak, Do\u011fu T\u00fcrkistan ad\u0131n\u0131 tan\u0131tmaya daha \u00e7ok gayret sarfedilmeli.\u00a0 Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrkleri ve umum T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n iftihar isimlerinden olan, rahmetli \u0130sa Yusuf\u00a0 Alptekin bey liderli\u011finde, uzun y\u0131llar \u00e7ok zor \u015fartlara ve imkans\u0131zl\u0131klara ra\u011fmen, bu dava T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada anlat\u0131lmaya gayret g\u00f6sterildi. Kendi d\u00f6nem ve \u015fartlar\u0131nda da, ba\u015far\u0131ld\u0131. Ama bu g\u00fcn \u00e7ir \u00e7ok imkanlar\u00a0 var ve daha \u00e7ok tan\u0131t\u0131m ve \u00f6zellikle de, do\u011fru bilgilendirme ile orada ya\u015fayan karde\u015flerimiz, daha iyi tan\u0131t\u0131m imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131. Burada yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel medyaya, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev ve sorumluluk d\u00fc\u015fmektedir.\u00a0 Ancak, burada baz\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131 ve k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131, ne kadar da sorumluluk sahibi, meslek ahlak\u0131 ve bilgi\u00e7li\u011fi ile yay\u0131n yapmaktad\u0131rlar! Bunun taktirini aziz T\u00fcrk Milleti\u2019ne b\u0131rak\u0131yorum\u2026<\/p>\n Reina katliam\u0131 ile Uygur T\u00fcrkleri ve Do\u011fu T\u00fcrkistan, ismi medyada s\u0131k\u00e7a yer ald\u0131. Siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz, bu konuda?<\/strong><\/p>\n Ortada bir cinayet var, g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131 ile katil\u2019in ki\u015fisel kimli\u011fi Orta Asya T\u00fcrklerinden birine ait olabilir. Medya ise, olay\u0131 yorumlarken, sald\u0131rgan\u0131n etnik kimli\u011fi olarak Orta Asya T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131, teker teker saymaya ba\u015flad\u0131. Bu durum do\u011fal olarak\u00a0 toplumda \u00e7e\u015fitli tepkilere sebebiyet vermekte. T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Uygur, Kazak, K\u0131rg\u0131z\u00a0 ve \u00d6zbek T\u00fcrk\u00fc olan vatanda\u015flar, b\u00f6yle bir olaydan dolay\u0131 an\u0131lmaktan son derece rahats\u0131zlar ve tedirginler. Toplumdaki baz\u0131 kesimler ise dengesiz\u00a0 tepkiler ve yorumlar yapmaya ba\u015flad\u0131. Ben \u015fahsen Y\u00fcce T\u00fcrk Milleti\u2019nin ve T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan her insan\u0131n, bu olaya \u201cSu\u00e7lu ki\u015fi vard\u0131r, su\u00e7lu toplum (millet) yoktur\u201d olgunlu\u011fu ile yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterece\u011finden eminim. Uygur T\u00fcrkleri ve ya di\u011fer T\u00fcrk boylar\u0131, sonu\u00e7ta melek toplulu\u011fu de\u011fil, insan toplulu\u011fudur. Dolay\u0131s\u0131 ile bu t\u00fcr beyni y\u0131kanm\u0131\u015f, akl\u0131n\u0131 kiraya vermi\u015f, s\u00fct\u00fc bozuk kimseler \u00e7\u0131kabiliyor. 15 Temmuz darbe giri\u015fiminde bu \u00fclkenin ekme\u011fini yiyip suyunu i\u00e7ip b\u00fcy\u00fcyen, hatta T\u00fcrk devletinin, imkanlar\u0131 ile yeti\u015fip \u00e7ok y\u00fcksek mertebelere y\u00fckselmi\u015f kimselerin i\u00e7inden de, akl\u0131n\u0131 kiraya vermi\u015f, beyni y\u0131kanm\u0131\u015f, s\u00fct\u00fc bozuk hainlerin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na \u015fahit olmad\u0131k m\u0131?<\/p>\n Bu \u015fekilde yakla\u015f\u0131m ve kamuoyunu bilgilendirmekteki ama\u00e7, sizce ne olabilir?<\/strong><\/p>\n Bak\u0131n\u0131z \u015fimdi, Reina canisinin kimli\u011fi Uygur, Kazak, K\u0131rg\u0131z, \u00d6zbek, T\u00fcrkmen de\u011fil, az\u0131l\u0131 bir ter\u00f6risttir.\u00a0 Biz \u015fimdi \u00f6zellikle y\u00f6nlendirildi\u011fimiz\u00a0 ki\u015fisel kimlik\u00a0 detay\u0131nda, debelenirken,\u00a0 olay\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen ama as\u0131l organizat\u00f6rlerini sorgulamaktan aciz kal\u0131rsak, karanl\u0131k odaklar murad\u0131na ermi\u015f olurlar. olay\u0131 DAE\u015e ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00fcstlenmesine ra\u011fmen, \u0131srarla d\u00fc\u015f\u00fcncesizce ve sorumsuzca yap\u0131lan bu t\u00fcr yorumlar son derece sak\u0131ncal\u0131d\u0131r, hatta \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcd\u00fcr \u00e7\u00fcnk\u00fc:<\/p>\n 1. Karanl\u0131k g\u00fc\u00e7lerin DAE\u015e eliyle \u0130slam\u2019\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Ter\u00f6r ve ter\u00f6rist ile \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik alg\u0131 operasyonu belli \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi ise T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 ve T\u00fcrk ile ter\u00f6r\u00fc ve ter\u00f6risti yan yana getirmek i\u00e7in alg\u0131 operasyonu ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer dikkatli olmazsak karanl\u0131k g\u00fc\u00e7lerin kirli emellerine hizmet etmi\u015f oluruz. Siz, bu itham ve adland\u0131r\u0131lmalardan, rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ifade ediyorsunuz ama burada sizi memnun edecek nokta nedir?<\/strong><\/p>\n Size sormak istiyorum;\u00a0 \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan Uyruklu\u201d ne anlama geliyor?\u00a0 Son g\u00fcnlerde g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 bas\u0131nda Reina katliam\u0131 ile ilgili haberler sunulurken, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar i\u00e7in \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan Uyruklu\u201d, \u201cUygur T\u00fcrkleri\u201d tabiri \u0131srarla kullan\u0131l\u0131yor. Bu durumda ben de, \u015fu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 merak ediyorum (Merak\u0131m\u0131 cahilli\u011fime verin)\u00a0 \u00d6ncelikle, birinci husus \u015fudur; G\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n kimlik veya pasaportlar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dakilerden hangisi yaz\u0131yor:<\/p>\n 1. Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti, b. Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrk Cumhuriyeti, c. Uygur ( Uyguristan) T\u00fcrk Cumhuriyeti. d. Di\u011fer? E\u011fer kimlik ve ya pasaportlar\u0131nda yukar\u0131da say\u0131lanlardan, her hangi birisi yaz\u0131yor ise l\u00fctfen g\u00f6sterin, ne olur! G\u00f6relim ki, yan\u0131k ba\u011fr\u0131m\u0131z su i\u00e7sin. Yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n cinayet i\u00e7in de\u011fil, b\u00f6yle bir resmi kimli\u011fin, varl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 sevinelim. Bu arada, asl\u0131nda fark\u0131nda olunmadan ya da farkl\u0131 ama\u00e7lar ile yap\u0131lan bir yay\u0131n ile ummad\u0131klar\u0131 bir yaraya da parmak basm\u0131\u015f oldular. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kimlik i\u00e7in ve bu kimli\u011fi\u00a0 tekrar kazanmak i\u00e7in,\u00a0 milyonlarca \u015fehit verdi Uygur T\u00fcrkleri, Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrkleri\u2026 \u0130kinci olarak, e\u011fer yukar\u0131daki \u015f\u0131klardan birini g\u00f6steremiyor iseniz, neye dayanarak bu\u00a0 tabirleri kullan\u0131yorsunuz? Dayanak ve kayna\u011f\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131n l\u00fctfen. A\u00e7\u0131klay\u0131n\u0131z ki, T\u00fcrk bas\u0131n\u0131n\u0131n ciddiyeti ve g\u00fcvenilirli\u011fi zedelenmesin. E\u011fer bu sorular\u0131n hi\u00e7 birine, cevap veremiyorsan\u0131z, ben dervi\u015fane ho\u015fg\u00f6r\u00fcm ve \u00fcmidvarl\u0131\u011f\u0131ma dayanarak, \u015fu anlam\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131yorum: Siz \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan Uyruklu\u201d, \u201cUygur T\u00fcrk\u00fc\u201d tabirini Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve Uygur T\u00fcrkleri\u2019nin, \u00c7in esaretinden kurtulmas\u0131na olan arzu, temenni hatta inanc\u0131n\u0131z\u0131 ifade etmek i\u00e7in, kullan\u0131yorsunuz de\u011fil mi? Sevgili T\u00fcrk bas\u0131n\u0131 mensuplar\u0131 karda\u015flar\u0131m! O zaman a\u011fz\u0131n\u0131za sa\u011fl\u0131k. G\u00fcnah\u0131n\u0131z\u0131 ald\u0131ysam hakk\u0131n\u0131z\u0131 helal ediniz. Bu arada, bir bilgilendirmede de bulunmak isterim;\u00a0 Xin Jian, \u015ein can anlam\u0131 \u2018Yeni Toprak olup\u2019 Man\u00e7o Hakimiyeti d\u00f6neminde, Yakuphan Bedevlet hakimiyetinin, son bulmas\u0131ndan sonra,\u00a0 1884 y\u0131l\u0131nda, Redman Xinjiang eyaleti tabiri kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, T\u00fcrk topluluklar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelere \u2018Orta Asya\u2019 ad\u0131 da, \u2018T\u00fcrkistan\u2019 tarihi, birle\u015ftirici ve genel ad\u0131 yerine sonradan yerle\u015ftirilmi\u015f bir tan\u0131md\u0131r. Bunlar\u0131 neden belirtmek istedim, k\u0131saca bizi ilgilendiren, bize ait vatan co\u011frafyalar\u0131, k\u00fclt\u00fcr, tarih ve dilimiz ile ilgili, daha duyarl\u0131 olmam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in\u2026 Ve ana konumuza gelirsek, madem \u00f6yle, bu sald\u0131r\u0131ya kadar, a\u011fz\u0131n\u0131za almad\u0131\u011f\u0131n\u0131z, gazete sayfalar\u0131nda, k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131n\u0131zda ve ekranlarda s\u0131kl\u0131kla kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z,\u00a0 \u2018Xin jiang\u2019 (yeni toprak), \u2018Sincan\u2019, \u2018Sinkiang\u2019 de\u011fil de, Do\u011fu T\u00fcrkistan tabirinde karar k\u0131lal\u0131m olur mu.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019den beklentileriniz nedir?<\/strong><\/p>\n T\u00fcrk tarihinin k\u00f6kleri ile\u00a0 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak\u00a0 a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u00a0 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin oradaki soyda\u015flar\u0131 ile ciddi bi\u00e7imde ilgilenmesi gerekir.\u00a0 D\u00fcnyada ve b\u00f6lgemizde ya\u015fanan hadisleri de dikkate alarak, T\u00fcrkiyemizin g\u00fc\u00e7l\u00fc ve birlik ve beraberlik i\u00e7inde, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc daha g\u00fcvenli ve daha kalk\u0131nm\u0131\u015f bir devlet olarak, g\u00f6rmek her T\u00fcrk gibi, bizim de amac\u0131m\u0131z, hedefimiz. Bu gaye u\u011frunda,\u00a0 bizler de her zaman devletimiz ve milletimiz ile bir ve beraber olarak, gayret ve hizmet s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edece\u011fiz. Sonu\u00e7 olarak; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devleti, bu ili\u015fkiler aras\u0131nda bir se\u00e7im yapamayaca\u011f\u0131na g\u00f6re, ak\u0131ll\u0131 devlet politikas\u0131 ile bu ili\u015fkileri birlikte y\u00fcr\u00fctmelidir. \u015eunu tekrar ifade etmek isterim ki; Bir ve ya birka\u00e7 ki\u015finin hain ve katilli\u011fi, b\u00fct\u00fcn bir topluma maledilemez. T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrkleri olsun, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk boylar\u0131na mensup olan karde\u015flerimiz i\u00e7in, T\u00fcrkiye sevgisi ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 her\u015feyden \u00f6nde gelir.\u00a0 En yak\u0131ndaki soyda\u015f\u0131m\u0131zdan, en uzakta ya\u015fayan soyda\u015f\u0131m\u0131za kadar, bizim medar \u0131 iftihar\u0131m\u0131z, g\u00fcvencemiz, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ve T\u00fcrk karde\u015flerimizdir. Allah birrli\u011fimizi, karde\u015fli\u011fimizi daim eylesin\u2026<\/p>\n 1. FERHAT KURBAN TANRIDA\u011eLI K\u0130MD\u0130R?<\/strong><\/p>\n 1962 y\u0131l\u0131nda Ka\u015fgar\u2019da do\u011fdu. Pekin Milliyetler Enstit\u00fcs\u00fc , Az\u0131nl\u0131klar Dil- Edebiyat\u0131 fak\u00fcltesi, Uygur Dil- Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden mezun oldu. Pekin, \u00c7in1984. Pekin milliyetler Enstit\u00fcs\u00fc, Uygur Dil- Edebiyat B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden mezun oldu. Daha sonra,\u00a0 May\u0131s 1987\u2019de T\u00fcrkiye\u2019ye geldi. 1991 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131 oldu. T\u00fcrkoloji (Tarihi ve \u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk \u015five ve leh\u00e7eleri) ve \u00c7in dili ve Edebiyat\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmaktad\u0131r. Marmara \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fc bitirdi. Uygur Halk Latifeleri\u00a0 ile Humor (F\u0131kra) aras\u0131ndaki ili\u015fkiler hakk\u0131nda lisans.\u00a0 \u201d\u015eirvani Mahmud- Sultaniye Giri\u015f-Metin-S\u00f6zl\u00fck\u201d, konulu tezi ile y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 verdi. Marmara \u00dcniversitesi,\u00a0 Sosyal bilimler Enstit\u00fcs\u00fc , T\u00fcrk Dili Anabilim Dal\u0131,\u00a0 \u0130stanbul, 1990. \u201d\u00c7a\u011fda\u015f\u00a0\u00a0 Uygurca\u2019da\u00a0 Hotan a\u011fz\u0131\u201d, tezi ile doktora ald\u0131. Marmara \u00dcniversitesi ,Sosyal Bilimler\u00a0 Enstit\u00fcs\u00fc, T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc, T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 Anabilimdal\u0131, T\u00fcrk Dili Bilim Dal\u0131, \u0130stanbul, 2001.<\/p>\n \u201d\u00c7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u201d, dergi,\u00a0 \u00c7ince s\u00fcreli\u00a0 yay\u0131n.Terc\u00fcman ve edit\u00f6rl\u00fck, 1984-1987, Pekin, \u00c7in. 1988 y\u0131l\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, \u00e7e\u015fitli Noterlerde \u00c7ince , Uygurca yeminli terc\u00fcmanl\u0131k,\u00a0\u00a0 Adliyede\u00a0 \u00c7ince, Uygurca, \u00d6zbek\u00e7e terc\u00fcman bilirki\u015filik. \u00d6zel sekt\u00f6rde d\u0131\u015f ticaret\u00a0 sorumlusu, T\u00fcrk \u0130\u015fadamlar\u0131yla, \u00c7in\u2019in \u00e7e\u015fitli sanayi ve ticari b\u00f6lgelerine, terc\u00fcman olarak yap\u0131lan i\u015f seyahatlar\u0131. \u201dTanr\u0131da\u011fl\u0131 D\u0131\u015f.Tic. Ltd, \u015eti.\u201d de ticari dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetleri. Yay\u0131nlanm\u0131\u015f kitap ve makaleleri: \u201d\u0130lmihal\u201d Uygurca terc\u00fcmesi, Dan\u0131\u015f: Prof.Dr. Abd\u00fclaziz Bay\u0131nd\u0131r. \u0130stanbul, 1992.(Bu kitap \u0130stanbul M\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nce yay\u0131nlanarak, Orta Asya T\u00fcrk Cumriyetlerinde\u00a0\u00a0 da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.). \u00c7a\u011fatay dili ,(Kitap tan\u0131t\u0131m\u0131), M.\u00dc yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul , 1995. Uygur T\u00fcrklerinde Nevruz Kutlamalar\u0131, T.C K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u201dAna yurttan Ata yurda T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u201d adl\u0131 dergi, Say\u0131:8, Ankara.\u00a0 1995. Do\u011fu T\u00fcrkistan Folkloru Avrupa Sahnelerinde, \u201dAna Yurttan Ata yurda T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u201d adl\u0131 dergi Ankara.\u00a0 De\u011fi\u015fen\u00a0 D\u00fcnya \u015fartlar\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131. T\u00fcrk Ocaklar\u0131 yay\u0131n\u0131, Ankara, 1995. Tarihi (\u00c7ince) belgelerle Do\u011fu T\u00fcrkistan Uygur m\u00fczi\u011fi ve onun \u00c7in m\u00fczi\u011fine olan etkileri , \u201dT\u00fcrk Yurdu \u201d dergisi, cilt:17, say\u0131:121, Ankara, 1997. \u201cTarihi Belgelerle Do\u011fu T\u00fcrkistan Uygur M\u00fczi\u011fi ve Onun \u00c7in M\u00fczi\u011fine Olan Etkileri\u201d, T\u00fcrk Yurdu dergisi , cilt :17, say\u0131:121, Ankara, Eyl\u00fcl 1997. T\u00fcrkiye \u2013 \u00c7in \u0130li\u015fkileri ve Uygur\u00a0 \u00d6zerk B\u00f6lgesi ( Do\u011fu T\u00fcrkistan) aras\u0131ndaki hassas dengelere bir bak\u0131\u015f ve \u00f6neriler.\u00a0 ( \u00d6zel rapor) \u0130stanbul, 2016. Shanghai \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc, Avrupa Birli\u011fi ve yol ayr\u0131m\u0131ndaki T\u00fcrkiye (1. 2. 3. B\u00f6l\u00fcm)\u00a0 uyghurnet.org haber sitesi, \u0130stanbul , 18.11.2016.\u00d6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn\u00a0 21. Y\u0131l D\u00f6neminde Merhum \u0130sa Yusuf Alptekin. Uyghurnet.org. 16.12.2016. \u00d6d\u00fclleri: Milli ve Manevi de\u011ferlere hizmet \u00f6d\u00fcl\u00fc, AARU T\u00fcrk \u0130slam Oca\u011f\u0131, \u0130sve\u00e7re, 1994. Uygur Ekibine Sevgi ve te\u015fe\u015fkk\u00fcr \u00f6d\u00fcl\u00fc,\u00a0 Tav\u015fanl\u0131 Belediyesi,\u00a0 Tav\u015fanl\u0131,1995. Uluslararas\u0131 Sultanahmet Folklor festivaline katk\u0131 \u00f6d\u00fcl\u00fc, Emin\u00f6n\u00fc Belediyesi,\u00a0 \u0130stanbul, 1996. \u00c7ince (\u00a0 Edebi, Siyasi, Ticari ve Hukuki\u00a0 alanlar\u0131yla \u00fcst d\u00fczeyde), \u0130ngilzce (\u0130yi) Arap\u00e7a (Osmanl\u0131ca ve \u00c7a\u011fatayca metinleri incelemeye\u00a0 yetecek d\u00fczeyde ve Osmanl\u0131ca ve\u00a0 T\u00fcrk\u00e7enin\u00a0 Orta-Asya leh\u00e7eleri bilmektedir. Evli ve iki \u00e7ocuk sahibidir.<\/p>\nT\u00fcrk tarihinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131<\/h3>\n
Do\u011fu T\u00fcrkistan daha fazla tan\u0131t\u0131lmal\u0131<\/h3>\n
\u201cSu\u00e7lu ki\u015fi vard\u0131r, su\u00e7lu toplum yoktur\u201d<\/h3>\n
Medya daha duyarl\u0131 olmal\u0131<\/h3>\n
\n2. \u00c7in\u2019in Uygurlar\u0131 d\u00fcnyaya a\u015f\u0131r\u0131 dinci, ter\u00f6rist olarak lans edip Do\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ciddiyetini g\u00f6lgede b\u0131rakma, d\u00fcnyan\u0131n dikkatini yanl\u0131\u015f yere y\u00f6nlendirip T\u00fcrk Milletinin medeniyet be\u015fi\u011fi olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 sessizce yutma, Uygurlar\u0131 k\u00f6kten yok etme emellerine hizmet edilmi\u015f olur.
\n3. T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Tarihinin en \u00f6nemli merkezi olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131, Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut ve Yusuf Hashacip gibi nice Bilge- Alimleri yeti\u015ftirip T\u00fcrk Milleti\u2019nin hizmetine arma\u011fan eden Uygur T\u00fcrkleri\u2019nin, isimlerini lekeleme \u00e7abalar\u0131na hizmet edilmi\u015f olur. Evet, biz ta\u015f saymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ve \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f belalar\u0131 karanl\u0131k odaklar\u00a0 kum say\u0131yorlar. Onun i\u00e7in Millet\u00e7e uyan\u0131k olmam\u0131z gerekiyor. Bilin\u00e7li olal\u0131m ki, ter\u00f6r\u00fc l\u00e2netlerken bile kendimize zarar vermeyelim.<\/p>\nDo\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131na hizmet edildi!<\/h3>\n