{"id":6923,"date":"2017-01-20T01:43:12","date_gmt":"2017-01-19T17:43:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iuhrdf.org\/tr\/?p=6923"},"modified":"2017-01-20T01:45:26","modified_gmt":"2017-01-19T17:45:26","slug":"dogu-turkistandan-turkiyeye-gocler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/dogu-turkistandan-turkiyeye-gocler\/","title":{"rendered":"Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye G\u00f6\u00e7ler"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_6924\" style=\"width: 336px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6924\" class=\"wp-image-6924\" src=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Doc.-Dr.-Erkin-Emet.jpg\" width=\"326\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Doc.-Dr.-Erkin-Emet.jpg 650w, https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Doc.-Dr.-Erkin-Emet-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 326px) 100vw, 326px\" \/><p id=\"caption-attachment-6924\" class=\"wp-caption-text\">Do\u00e7. Dr. ERK\u0130N EMET<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: left;\">( Do\u00e7. Dr. ERK\u0130N EMET )<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki Uygur ve Kazaklar\u0131n Pakistan ve Hindistan\u2019a g\u00f6\u00e7\u00fc 1930\u2019lu y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ba\u015flar. Bunlar 1940\u2019tan 1950\u2019ye kadar ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda Hindistan ve Pakistan\u2019a al\u0131\u015fm\u0131\u015f dahas\u0131 yerli M\u00fcsl\u00fcman ahaliden destek de g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Ancak, dil ve k\u00fclt\u00fcr farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 kendilerini rahat hissedememi\u015flerdir. Bundan dolay\u0131, b\u00fct\u00fcn arzular\u0131 ayn\u0131 k\u00f6k ve tarihten olan T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 edip yeni nesillerinin orada yeti\u015fmelerini sa\u011flamak olmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrklerinin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn ikinci a\u015famas\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 hareketi olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan s\u0131\u011f\u0131nan Uygur ve Kazaklar, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n sona ermesinden sonra, Hindistan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fine m\u00fcracaat ederek, T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 taleplerini iletmi\u015ftir. Ancak, sava\u015fa girmemekle beraber, d\u00f6nemin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hen\u00fcz \u00fczerinden atamayan T\u00fcrkiye, yeni m\u00fcltecileri kabul etmek imkanlar\u0131n\u0131n m\u00fcsait olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu talebi reddetmi\u015ftir. Aradan birka\u00e7 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra, 1950 \u015eubat\u0131nda bir liste haz\u0131rlay\u0131p T\u00fcrkiye\u2019nin Pakistan B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Nebil Batu\u2019ya teslim edilerek T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etme iste\u011fi iletilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir y\u0131l sonra Ankara\u2019dan gelen cevapta, Kazaklar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye iskanl\u0131 g\u00f6\u00e7men olarak kabul edilecekleri, ancak b\u00fcrokratik i\u015flerin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre beklemeleri gerekti\u011fi bildirilmi\u015ftir. Bu arada, 1950\u2019de Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ikinci Kazak g\u00f6\u00e7 kafilesi Ke\u015fmir\u2019e gelmi\u015ftir. Bu kafile H\u00fcseyin Teyci, Delilhan Canaltay, Alibek Hakim ve Sultan \u015eerif Teyci liderli\u011findeki Kazak T\u00fcrkleri ile \u0130sa Yusuf Alptekin ile Mehmet Emin Bu\u011fra liderli\u011findeki Uygur T\u00fcrkleriydi. Bu grup 1949\u2019da Mao Ze-dong liderli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fen kom\u00fcnist ihtilalin getirdi\u011fi yeni y\u00f6netime boyun e\u011fmek istemedikleri i\u00e7in h\u00fcr d\u00fcnyaya do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Tibet \u00fczerinden gelen bu grup da hem \u00c7in hem de Tibet askeriyle \u00e7arp\u0131\u015fa \u00e7arp\u0131\u015fa ula\u015ft\u0131klar\u0131 Hindistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan ge\u00e7erek Ke\u015fmir\u2019e ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Pakistan\u2019daki Kazaklar, onlarla temasa ge\u00e7erek T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 m\u00fcracaat\u0131n kabul edildi\u011fini, kendilerinin de hemen bu yolda m\u00fcracaatla bulunmalar\u0131 tavsiye edildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130sa Yusuf Alptekin ve Mehmet Emin Bu\u011fra, 1951 senesinde Ankara\u2019ya gittiklerinde bu m\u00fcracaat sahiplerinin g\u00f6\u00e7men olarak T\u00fcrkiye kabul\u00fcn\u00fcn h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. Ba\u015fbakan Adnan Menderes\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu\u2019nun 13 Mart 1952 tarihli karar\u0131yla Pakistan, Hindistan ve Ke\u015fmir\u2019deki Kazaklar ile Uygurlar isk\u00e2nl\u0131 g\u00f6\u00e7men olarak T\u00fcrkiye\u2019ye resmen kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eyl\u00fcl 1952\u2019den itibaren 1954 senesinin Nisan\u0131na kadar Kazak gruplar halinde T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015ftir. Gelenler ilk olarak Zeytinburnu, Tuzla ve Sirkeci\u2019deki g\u00f6\u00e7men misafirhanelerine yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Daha sonra, Manisa Salihli, Kayseri Develi, Ni\u011fde Altayk\u00f6y, Nev\u015fehir Aksaray ve Konya \u0130smil\u2019e isk\u00e2n edildiler. Zaman i\u00e7inde k\u0131rsal kesimlerdeki ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 tekrar \u0130stanbul\u2019a ilk yerle\u015fim b\u00f6lgeleri olan Zeytinburnu\u2019na g\u00f6\u00e7 etmelerine sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden T\u00fcrklerin h\u00fcr d\u00fcnyaya \u00e7\u0131kmak iste\u011fi g\u00f6\u00e7 etmelerine sebep olmu\u015ftur. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden h\u00fcr d\u00fcnyaya \u00e7\u0131kmak i\u00e7in g\u00f6\u00e7 eden Uygur ve Kazak T\u00fcrklerinin ba\u015flang\u0131\u00e7taki kesin say\u0131s\u0131 bilinmemektedir. Bu konuda 18.000\u2019den 50.000\u2019e varan muhtelif tahminler yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan hayatta kal\u0131p T\u00fcrkiye\u2019ye ula\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131 topu topu 1.850 ki\u015fidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Demek ki, h\u00fcrriyet a\u015fk\u0131yla yollara d\u00fc\u015fen her 10 Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131dan en iyimser tahminle ancak biri gayesine ula\u015fabilmi\u015ftir. H\u00fcr ya\u015fayabilmek, T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fini muhafaza edebilmek u\u011fruna yap\u0131lan bu g\u00f6\u00e7 on binlerce \u015fehidin kan\u0131na mal olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1990 Y\u0131l\u0131ndan Sonraki Uygur G\u00f6\u00e7\u00fc<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7in Halk Cumhuriyeti so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde kap\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya kapatm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in\u2019de 1976 y\u0131l\u0131nda Mao\u2019nun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra 1978 y\u0131l\u0131ndan itibaren a\u00e7\u0131kl\u0131k politikas\u0131 uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1980\u2019li y\u0131llardan sonra, eskiden yak\u0131nlar\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7 eden Uygurlar da yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p yerle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n1990 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011finin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla Uygur g\u00f6\u00e7\u00fcnde yeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Uygurlar kom\u015fu \u00fclkeleri olan Pakistan, Afganistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan ile T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerle ticaret yapmaya ba\u015flad\u0131lar. Ticaret i\u00e7in bu \u00fclkelere \u00e7\u0131kan Uygurlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in bask\u0131s\u0131nda olan Uygur gen\u00e7leri de yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bu taze kanlar\u0131n kat\u0131lmas\u0131yla diasporadaki sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131 T\u00fcrkiye \u00fczerinden Avrupa \u00fclkelerine, Amerika\u2019ya ve Kanada\u2019ya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131 Amerika\u2019n\u0131n ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinden yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7in Halk Cumhuriyeti, Uygur T\u00fcrklerini d\u00fcnyaya ter\u00f6rist olarak tan\u0131tmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019in Uygurlara uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 politikas\u0131 artt\u0131k\u00e7a pasaport alabilen Uygur T\u00fcrkleri kendini yurt d\u0131\u015f\u0131na atmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Uygur T\u00fcrkleri yurt d\u0131\u015f\u0131nda yeni olu\u015fumlar olu\u015fturma gayretinde olmu\u015ftur. 4 \u015eubat 1990 Bar\u0131n, 5 \u015eubat 1997 Gulca olay\u0131 ve nihayet 5 Temmuz 2009 Urum\u00e7i Katliam\u0131ndan sonra Uygurlar\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7\u00fc artm\u0131\u015ft\u0131r. Pasif g\u00f6\u00e7 hala devam etmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygur T\u00fcrklerinin 1990 y\u0131l\u0131ndan sonraki g\u00f6\u00e7\u00fc, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Avrupa \u00fclkeleri ve Amerika\u2019ya ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesinin uluslararas\u0131 platforma ta\u015f\u0131nmas\u0131 neticesinde Bat\u0131 \u00dclkeleri, Amerika, Kanada ve Avustralya gibi \u00fclkeler Uygur T\u00fcrklerine s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131 vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00c7in pasaportu ile d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinde e\u011fitim g\u00f6rmekte olan Uygur \u00f6\u011frencilerin say\u0131s\u0131 da k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek boyuttad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7 olarak Uygur T\u00fcrklerinin Bat\u0131ya g\u00f6\u00e7\u00fc milattan \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015f olup, farkl\u0131 d\u00f6nemlerde farkl\u0131 boyutlarda devam etmi\u015ftir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz 2013 y\u0131l\u0131nda da Uygur T\u00fcrklerinin bat\u0131ya g\u00f6\u00e7\u00fc devam etmektedir. Eskiden Orta Asya T\u00fcrk Cumhuriyetleri, T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan\u2019da yo\u011funla\u015fan Uygur Diasporas\u0131 art\u0131k b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fclkelerinde h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde olu\u015fmaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00c7in\u2019in mevcut bask\u0131 politikas\u0131 devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e Uygur g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn devam edece\u011fini, Uygur diasporas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fine kesin g\u00f6z\u00fcyle bakmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u00f6\u00e7lerde Afganistan\u2019\u0131 Tercih Etme Sebepleri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6\u00e7\u00fcn ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131 Afganistan olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Do\u011fu T\u00fcrkistan, Afganistan ile s\u0131n\u0131rd\u0131r. G\u00f6\u00e7 kafilesi Himalayalar\u2019dan, Pamir yaylas\u0131ndan Afganistan\u2019a ge\u00e7mi\u015ftir. \u00dc\u00e7 ayl\u0131k bir s\u00fcrede Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan gelen kafileler o zamanki at, e\u015fek, deve, kat\u0131r gibi hayvanlarla, hayvan bulamayanlar da yaya olarak Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan Afganistan\u2019a kadar zor \u015fartlarda seyahat etmi\u015ftir. Afganistan\u2019da da ba\u015fl\u0131ca Kabil, Hanabat, Badah\u015fan ve Konduz vilayetlerine yerle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6\u00e7 kafilesi Afganistan\u2019\u0131 ge\u00e7ici bir \u00fcs olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc Afganistan o d\u00f6nemde \u00c7in\u2019in ekonomik ve siyasi bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndayd\u0131. Bu y\u00fczden Afganistan\u2019da kalmalar\u0131n\u0131n, daha sonra Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesini g\u00fcndeme getirmeye veya uluslararas\u0131 platforma ta\u015f\u0131maya imkan vermeyece\u011finin fark\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131. G\u00f6\u00e7 kafilesinin \u00f6nde gelenleri, ayn\u0131 din, ayn\u0131 soy ve ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcrden olduklar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye gitmeyi arzu etmi\u015flerdi. Bu \u015fekilde ilk temas Birle\u015fmi\u015f Milletler M\u00fclteci Komiserli\u011fi ve UNESCO\u2019nun \u00e7e\u015fitli birimleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti\u2019nin Afganistan, Kabil B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi ile sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r T\u00fcrkiye\u2019den yetkili olarak ilk temas edilen ki\u015fi Kaya Toperi Bey olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7 olarak \u015funu s\u00f6yleyebiliriz, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7\u00fc iki dalga halinde ger\u00e7eklemi\u015ftir. Birinci dalga, 1949 Mao ihtilalinden sonra \u00c7in\u2019deki yeni rejimi benimsemedikleri i\u00e7in yol \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci dalga 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Afganistan \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6\u00e7t\u00fcr. Bu iki g\u00f6\u00e7 hareketi geli\u015fig\u00fczel yap\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. Liderleri \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Uygur ve Kazak T\u00fcrk toplumlar\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re, disiplinli ve toplu bir \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle g\u00f6\u00e7, Orta Asya\u2019dan milattan \u00f6nceki devirlerden bat\u0131ya do\u011fru yap\u0131lan T\u00fcrklerin kitlesel g\u00f6\u00e7lerinin en sonuncusudur. Daha sonra yukar\u0131da bahsetti\u011fim g\u00f6\u00e7 ile gelenlerin akrabalar\u0131 ferdi hareketle serbest g\u00f6\u00e7men olarak T\u00fcrkiye\u2019ye gelmeye devam etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu iki g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131n\u0131n nihai \u00fclke olarak T\u00fcrkiye\u2019yi se\u00e7meleri tesad\u00fcfi de\u011fil, bilin\u00e7li bir tercihtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n amac\u0131 dil, din, k\u00fclt\u00fcr ve tarih a\u00e7\u0131dan ortak k\u00f6klere sahip T\u00fcrkiye\u2019de kendilerin yabanc\u0131l\u0131k \u00e7ekmeyecekleri ve gelecek nesillerinin de milli kimliklerini kaybetmeyecekleri bir ortama kavu\u015fmakt\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise, Kazakistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131ndan sonra, baz\u0131 Kazak aileler anavatanlar\u0131na geri g\u00f6\u00e7mektedir. 1990\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar T\u00fcrkiye\u2019deki Kazaklar mazlum Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131n\u0131n sesini duyurmak i\u00e7in aktif faaliyetler i\u00e7indeydi. Bug\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil Kazaklar\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131yla ili\u015fkisi kalmam\u0131\u015ft\u0131r denilebilir. D\u00fcnyan\u0131n yakla\u015f\u0131k 30 \u00fclkesine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bulunan diaspora Uygurlar\u0131 i\u00e7inde, T\u00fcrkiye Uygurlar\u0131 kendilerinin en bahtiyar diaspora olarak addetmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kendilerini maddi ve manevi her a\u00e7\u0131dan huzurlu hisetmektedirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019ye 2. G\u00f6\u00e7<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan g\u00f6\u00e7 etme sebeplerinin ba\u015f\u0131nda can g\u00fcvenli\u011finin olmamas\u0131 gelmektedir. \u00d6zellikle 1949\u2019da Mao Ze-dung ve ekibi kom\u00fcnist devrimi yapmalar\u0131ndan sonra, Do\u011fu T\u00fcrkistan b\u00f6lgesinde de etkilerini giderek artt\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da da, \u00c7in\u2019in di\u011fer b\u00f6lgelerinde yapt\u0131klar\u0131 gibi k\u0131y\u0131m, zul\u00fcm, katliam ve i\u015fkenceleri uygulad\u0131lar. Bu eziyetlerin had safhaya ula\u015fmas\u0131 sonucunda b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar canlar\u0131n\u0131 kurtarabilmek i\u00e7in ba\u015fka \u00fclkelere s\u0131\u011f\u0131nmaya karar verdiler. Denilebilir ki, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n d\u0131\u015far\u0131ya kapal\u0131 olan bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131, \u00c7in\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 insan haklar\u0131 ihlallerini ve katliamlar\u0131 h\u00fcr d\u00fcnyada anlatmak i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131na gitme arzusu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7in, 1959-1960 y\u0131llar\u0131nda bir kanun \u00e7\u0131kartarak yabanc\u0131 \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131 talepleri do\u011frultusunda e\u011fer belgeleyebilirlerse geldikleri \u00fclkeye iade etmek karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan istifade eden Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar b\u00f6lgeden ayr\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede de iki grupluk kafile halinde 1961 ve 1963 senelerinde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ayr\u0131lmalar vuku bulmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1961\u2019de ayr\u0131lan kafile ekseriyeti Yarkent \u015fehrinden, 1963\u2019te gelen kafile ise Ka\u015fkar ve daha ziyade Gulca\u2019dan gelen Uygurlard\u0131r. Bug\u00fcn Kayseri\u2019de daha \u00e7ok Yarkent\u2019ten gelen Uygurlar bulunmaktad\u0131r. Gulca yani \u0130li \u015fehrinden gelen Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar daha sonra \u0130stanbul\u2019a yerle\u015fmi\u015ftir. Onlar daha ziyade ticaretle me\u015fgul olduklar\u0131ndan ve bulunduklar\u0131 co\u011frafyan\u0131n etkisi ile daha giri\u015fimci bir ruha sahip olduklar\u0131ndan \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. \u0130stanbul\u2019da \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde, \u00f6zellikle deri sekt\u00f6r\u00fcnde i\u015f yapmakta ve kendilerinin ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 olarak bu mesle\u011fi icra etmektedirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kaynak:\u00a0<a href=\"http:\/\/akademikperspektif.com\/2017\/01\/19\/dogu-turkistandan-turkiyeye-gocler\/\">Akademik Perspektif<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>( Do\u00e7. Dr. ERK\u0130N EMET ) Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki Uygur ve Kazaklar\u0131n Pakistan ve Hindistan\u2019a g\u00f6\u00e7\u00fc 1930\u2019lu y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ba\u015flar. Bunlar 1940\u2019tan 1950\u2019ye kadar ge\u00e7en zaman zarf\u0131nda Hindistan ve Pakistan\u2019a al\u0131\u015fm\u0131\u015f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6924,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[285],"tags":[],"class_list":["post-6923","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dogu-turkistan-hakkinda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6923"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6929,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6923\/revisions\/6929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}