{"id":7045,"date":"2017-02-12T06:06:12","date_gmt":"2017-02-11T22:06:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iuhrdf.org\/tr\/?p=7045"},"modified":"2017-02-12T06:06:12","modified_gmt":"2017-02-11T22:06:12","slug":"dogu-turkistan-turk-islam-uygarliginin-besigidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/dogu-turkistan-turk-islam-uygarliginin-besigidir\/","title":{"rendered":"DO\u011eU T\u00dcRK\u0130STAN ; T\u00dcRK-\u0130SLAM UYGARLI\u011eININ BE\u015e\u0130\u011e\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-7046 alignright\" src=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/311201732439149.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"260\" srcset=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/311201732439149.jpg 400w, https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/311201732439149-300x195.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/>Yucel-Tanay<br \/>\nGazeteci-Yazar<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan,T\u00fcrk \u0130slam k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetinin be\u015fi\u011fi oldu\u011fu kadar,\u00a0 ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya medeniyeti i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem arzetmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u015fimdiye kadar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na izin verilmeyen b\u00fcy\u00fck ve y\u00fcksek bir medeniyetin var oldu\u011fundan bahsedilir. K\u0131ruvan Mumyas\u0131,son y\u0131llarda Teklemakan\u00a0 \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fcn binlerce y\u0131l \u00f6ncesinde kumlar\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f eski \u00f6ren yerlerinde bulunan mumyalar ve \u00e7e\u015fitli objeler bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin do\u011frulu\u011funu g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ka\u00e7 ay evvel Tekelemakan kumlu\u011funda bulunan bir kad\u0131n mumyas\u0131n\u0131n yan\u0131nda bir kutu bulunmu\u015ftur. Bu mumya ve kutunun M.O.4 bin y\u0131l\u0131n \u00f6ncesine ait oldu\u011fu tesbit edilmi\u015f ve a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kutunun i\u00e7inde bulunan madde ise, kokulu bir kad\u0131n makyaj\u00a0 kozmeti\u011fidir.Bu maddeyi 6 bin y\u0131l \u00f6nceki ecdatlar\u0131m\u0131z s\u00fcslenmek i\u00e7in kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca,3 bin 500 y\u0131l \u00f6ncesine ait bir \u00e7izme de bulunan e\u015fyalar aras\u0131ndad\u0131r.B\u00fct\u00fcn bu buluntular\u0131n bilim\u00a0 d\u00fcnyas\u0131na a\u00e7\u0131klanmas\u0131na \u0130\u015fgalc\u0131 \u00c7in izin vermemektedir.\u00c7\u00fcnk\u00fc,bunlar a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda kendi iddialar\u0131n\u0131n yan\u0131 Han \u00c7inli\u2019lerinin 5 bir y\u0131ll\u0131k k\u00fclt\u00fcr tarihi arka planda kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920\u2019l\u0131 y\u0131llarda Tekmlemakan\u2019i ziyaret eden Amerikal\u0131 Bilim Tarih\u00e7isi ve Arkeologu W.Morgan Tar\u0131m medeniyeti ile ilgili \u015fu\u00a0 tarihi a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r ;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201d D\u00dcNYA MEDEN\u0130YET\u0130N\u0130N ANAHTARI,DO\u011eU T\u00dcRK\u0130STAN\u2019\u0130N TEKLEMAKAN \u00c7\u00d6L\u00dcND\u00dc SAKLIDIR.NE ZAMANK\u0130 BU ANAHTAR BULUNUR, OZAMAN D\u00dcNYA MEDEN\u0130YET\u0130N\u0130N SIRRI YEN\u0130DEN \u00c7\u00d6Z\u00dcLECEK VE TAR\u0130H YEN\u0130DEN YAZILACAKTIR.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkistan topraklar\u0131 ister Bat\u0131, ister Do\u011fu olsun buran\u0131n Kadim T\u00fcrk yurdu oldu\u011fuyla ilgili i\u015faretlerle doludur. Atalar\u0131m\u0131z bu kadim vatan\u0131m\u0131za T\u00fcrk m\u00fchr\u00fcn\u00fc vurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarihi M\u00d6 200\u2019l\u00fc y\u0131llara (G\u00f6kt\u00fcrkler ve Hunlar d\u00f6nemine) kadar dayanan T\u00fcrkistan topraklar\u0131, tarihin ilk d\u00f6nemlerinden beri T\u00fcrklerin ana yurdu, bin y\u0131ldan beri de \u0130slam topra\u011f\u0131d\u0131r. Tarih boyunca T\u00fcrkistan ad\u0131 ile bir devlet veya hanl\u0131k kurulmam\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Orta Asya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan s\u00f6z konusu alan, eski \u00e7a\u011flardan beri T\u00fcrklerin yerle\u015fim merkezi oldu\u011fu i\u00e7in T\u00fcrkistan olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle de ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan tarihin ilk medeniyet merkezlerinden biri oldu\u011fu belirtilen Do\u011fu T\u00fcrkistan, jeo-stratejik konumu itibariyle Bat\u0131 ve Do\u011fu k\u00fclt\u00fcrlerinin kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir alan olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarih boyunca b\u00fcy\u00fck imparatorluklara ev sahipli\u011fi yapan bu topraklar, Halife Abd\u00fclmelik Mervan d\u00f6neminde T\u00fcrklerin kendi r\u0131zalar\u0131 ile \u0130slam\u2019\u0131 kabul edi\u015finden sonra \u0130slam aleminin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle Hakan Satuk Bu\u011fra\u2019n\u0131n \u0130slam\u2019\u0131 kabul etmesinin ard\u0131ndan 751\u20131216 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nem Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n alt\u0131n devri olarak bilinir. Medreseleri ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ile \u00fcnlenen T\u00fcrkistan, bu d\u00f6nem boyunca d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen \u00f6\u011frencileri misafir etmi\u015f, tarihe y\u00f6n veren devlet ve bilim adamlar\u0131 yeti\u015ftirmi\u015ftir. Bu b\u00f6lgeden d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrkler ise \u0130slam\u2019\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerine ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu topraklarda do\u011fan Karahanl\u0131lar, Gazneliler, Harzem\u015fahlar, Sel\u00e7uklular, Saidiler \u0130slam\u2019\u0131n bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda devlet kurup, T\u00fcrk-\u0130slam uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en g\u00fczel \u00f6rneklerini vermi\u015f ve insanl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck hizmetlerde bulunmu\u015flard\u0131r. Mahmut Gaznevi, Abd\u00fclkerim Satuk Bu\u011fra, Timur, Sel\u00e7uk Bey, Bab\u00fcr\u015fah, Melik\u015fah gibi b\u00fcy\u00fck devlet adamlar\u0131 da bu topraklarda yeti\u015fen de\u011ferli isimlerdendir. \u0130mam Buhari, \u0130mam Tirmizi, \u0130bn-i Sina, Ebunasril Farabi, Fergani, Zimah\u015feri, Sekkaki gibi eserleri ile \u0130slam k\u00fct\u00fcphanelerini zenginle\u015ftiren, d\u00fcnya bilim adamlar\u0131na yol g\u00f6steren bilginler de bu topraklar\u0131n evlatlar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Divan-\u0131 L\u00fcgat-it T\u00fcrk\u2019\u00fcn yazar\u0131 Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, Kutadgu Bilig\u2019in yazar\u0131 Yusuf Has Hacib, Atebet\u2019\u00fcl Hakay\u0131k adl\u0131 dev eserin sahibi Ahmed Y\u00fcknek gibi d\u00fcnya tarihine k\u00fclt\u00fcr hazineleri ile yaz\u0131lan isimler de T\u00fcrk-\u0130slam uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n be\u015fi\u011fi olan bu topraklarda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 alimler Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n \u0130slam ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011feri ortaya koymas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kaynaklar:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alaeddin Yal\u00e7\u0131nkaya, S\u00f6m\u00fcrgecilik ve Panislamizm I\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkistan, Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131, 1997, \u0130stanbul, s. 28<br \/>\n\u0130sa Yusuf Alptekin, Unutulan Vatan Do\u011fu T\u00fcrkistan, Seha Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1999, s. 9<br \/>\nDolkun Kamberi, \u201cUyghurs and Uyghur Identity\u201d Sino-Platonic Papers, 150 (May, 2005).<br \/>\nErkin Alptekin, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan Hizmetimizin 40. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc, Kayseri 1992, sayfa 17 22.<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.ursad.org\/HaberAyrinti.aspx?ID=8495\">Kaynak: Ursad.org<\/a><br \/>\n31.01.2017 Okunma Say\u0131s\u0131: 1101<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yucel-Tanay Gazeteci-Yazar Do\u011fu T\u00fcrkistan,T\u00fcrk \u0130slam k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetinin be\u015fi\u011fi oldu\u011fu kadar,\u00a0 ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya medeniyeti i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem arzetmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u015fimdiye kadar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na izin verilmeyen b\u00fcy\u00fck ve y\u00fcksek&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7046,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[282,280],"tags":[],"class_list":["post-7045","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkistan-haberleri","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7045"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7045\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7047,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7045\/revisions\/7047"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}