{"id":7125,"date":"2017-03-08T01:00:46","date_gmt":"2017-03-07T17:00:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iuhrdf.org\/tr\/?p=7125"},"modified":"2017-03-08T01:00:58","modified_gmt":"2017-03-07T17:00:58","slug":"dogu-turkistana-karsi-olan-sorumlulugumuz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/dogu-turkistana-karsi-olan-sorumlulugumuz\/","title":{"rendered":"Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a Kar\u015f\u0131 Olan Sorumlulu\u011fumuz"},"content":{"rendered":"

\"\"Mahmut Nedim Sui\u00e7mez:<\/strong><\/p>\n

Hepimiz do\u011fdu\u011fumuzda bir anne babam\u0131z vard\u0131. K\u0131ymetini onlar\u0131 kaybedince anlad\u0131k. Onlar hayatta oldu\u011fu zamanlarda ka\u00e7 ki\u015fi \u00f6\u011flen yeme\u011fi yerken; \u201cyahu benim annem babam var ne mutlu bana\u201d diye i\u00e7inden ge\u00e7irmi\u015ftir ki? Bizim bir devletimiz var. B\u00fcy\u00fck, g\u00fc\u00e7l\u00fc, tarihi \u015fan ve \u015ferefle dolu y\u00fcce bir devlet\u2026 Devletinizin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal ettiniz mi hi\u00e7? Yahut bir g\u00fcn devletsiz kalma ihtimali uykular\u0131n\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Bir \u015feyi bilmek i\u00e7in illaki i\u00e7inde olmaya gerek yoktur; ama bir \u015feyi bilmenin en iyi yolu i\u00e7inde olmakt\u0131r. Devletini ve din karde\u015flerini, soyda\u015flar\u0131n\u0131 seven bir millet olarak \u00e7evremizde olan bitenlere tarihin hi\u00e7bir d\u00f6nemi kay\u0131ts\u0131z kalmad\u0131k, deste\u011fimizi esirgemedik. Peki ama bir kere bile olsun onlar\u0131 hakk\u0131yla anlayabildi\u011finizi, hayata bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hakk\u0131yla idrak edebildi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? Daha \u00f6nceleri \u00e7ok\u00e7a \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bug\u00fcn ilk kez bir Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 karde\u015fimin g\u00f6z\u00fcnden bu d\u00fcnyaya bakabildi\u011fimi hissetti\u011fim i\u00e7in bu konuda yazma ihtiyac\u0131 hissettim.<\/strong> \u00d6ncelikle Do\u011fu T\u00fcrkistan hakk\u0131nda genel bir bilgi verelim.<\/p>\n

Do\u011fu T\u00fcrkistan, T\u00fcrklerin eski yerle\u015fme alanlar\u0131ndan biridir.<\/strong> B\u00f6lgeye ilk h\u00e2kim olan T\u00fcrk Devleti, Hunlard\u0131r.<\/strong> M.\u00d6. 300 y\u0131llar\u0131ndan itibaren T\u00fcrk birli\u011fini kurma \u00e7abalar\u0131na giren Hun Devleti, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 kendisine ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan co\u011frafyas\u0131 bu tarihten sonra s\u0131ras\u0131yla; Hun (M.\u00d6. 220-M.S. 386), Tabga\u00e7 (386\u2013534) ve G\u00f6kt\u00fcrk (550\u2013840) h\u00e2kimiyetinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Uygur T\u00fcrkleri 840 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgeye yerle\u015fmi\u015ftir.[1]<\/a><\/p>\n

12 Kas\u0131m 1933 tarihinde ilan edilen Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti, 6 \u015eubat, 1934 y\u0131l\u0131nda Ma Chnagying ordusu Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti ordusunu imha etmi\u015f ve yeni kurulan Cumhuriyeti y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 12 Kas\u0131m, 1944 y\u0131l\u0131nda tekrar olu\u015fan Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti be\u015f y\u0131l sonra 20 Ekim, 1949 y\u0131l\u0131nda tekrar y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve Aral\u0131k 1949\u2032da \u00c7in Halk Kurtulu\u015f Ordusu b\u00f6lgeye girerek konu\u015fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve Do\u011fu T\u00fcrkistan, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019ne ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131 da o zamandan beri \u00c7in i\u015fgaline kar\u015f\u0131 direnmektedir. \u00c7in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 i\u015fgal etti ve b\u00f6lgeyi \u201cSincan\u201d (Kazan\u0131lm\u0131\u015f Topraklar) olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tarihten bu\u00a0yana, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lara y\u00f6nelik etnik temizlik ve asimilasyon politikas\u0131 uygulamaktad\u0131r. Nitekim \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fundan bu yana 35 milyon Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 katledilmi\u015ftir.\u00a0[2]<\/a><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda dedi\u011fim gibi bizim sorumlulu\u011fumuz \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. Bu co\u011frafyada T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman olarak ya\u015famak istiyorsak g\u00fc\u00e7s\u00fcz olma gibi bir \u015fans\u0131m\u0131z yok. Bizi biz yapan de\u011ferlerden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman devletimiz g\u00fc\u00e7s\u00fcz kalm\u0131\u015f ve bu da var olma umudunu T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u011flayan halklar\u0131n zul\u00fcm g\u00f6rmesine sebep olmu\u015ftur. A\u015fa\u011f\u0131da anlataca\u011f\u0131m olay\u0131n bu durumu \u00e7ok iyi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir NATO subay\u0131m\u0131z hat\u0131ralar\u0131ndan mealen aktar\u0131yorum:<\/strong><\/p>\n

Bir g\u00fcn NATO kararg\u00e2h\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Frans\u0131z bir y\u00fczba\u015f\u0131 kap\u0131m\u0131 \u00e7alarak i\u00e7eri girdi, bir dosyay\u0131 imzaya getirmi\u015fti. Bu gibi dosyalar\u0131 normalde okumadan, sadece g\u00f6z gezdirir ve imzalar\u0131z ama dosyada g\u00f6z\u00fcme ilgin\u00e7 noktalar tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve dosyay\u0131 incelemeye ba\u015flad\u0131m. \u0130nceledik\u00e7e hayretim katlan\u0131yordu. Dosyada k\u0131sa bir zaman i\u00e7ine SSCB\u2019nin da\u011f\u0131laca\u011f\u0131 ve b\u00f6lgede bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck devletin kurulaca\u011f\u0131, bu devletlerin halklar\u0131 \u00fczerinde ne gibi alg\u0131 y\u00f6netimi operasyonlar\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131, k\u0131sacas\u0131 bu devletlerin nas\u0131l s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilip payla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 yer al\u0131yordu.<\/strong> Ben dosyay\u0131 hayretle incelerden \u0130ngiliz bir subay odam\u0131n cam\u0131ndan beni g\u00f6rd\u00fc ve h\u0131\u015f\u0131mla i\u00e7eri girdi. Elimdeki dosyay\u0131 okumaya yetkili olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve bu dosyadaki bilgilerin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n bedellerinin a\u011f\u0131r olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bense bir T\u00fcrk subay\u0131 olarak bu bilgileri Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019mla payla\u015fmaya yetkili oldu\u011fumu s\u00f6yledim. Bana g\u00fcl\u00fcmsedi. NATO\u2019nun dosya gizlilik seviyeleri nedir gibi basit bir soru sordu. Ben de \u201csecret\u201d, \u201ctop secret\u201d, ve \u201ccosmic top secret\u201d oldu\u011funu s\u00f6yledim. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bana verdi\u011fi cevapsa millet olarak durumumuzun \u00f6zetiydi. Bana NATO g\u00f6revleri kapsam\u0131nda bir ba\u015fka gizlilik seviyesinin daha oldu\u011funu, ad\u0131n\u0131n ise \u201cVAGRAM\u201d oldu\u011funu s\u00f6yledi ve T\u00fcrkler olarak Vagram\u2019a eri\u015fim hakk\u0131m\u0131z\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.\u201d<\/strong> O zamanlar g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan T\u00fcrkiye maalesef soyda\u015flar\u0131n\u0131n kaderi \u00fczerinde bir \u0130ngiliz subay\u0131 kadar etkili de\u011fildi.<\/p>\n

\u00c7ocukken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m mahallede g\u00f6zleri \u00e7ekik bir amca vard\u0131. Evi ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 kitap doluydu. Bazen birilerine mail yazmas\u0131 gerekti\u011fi zaman bizim bilgisayar\u0131m\u0131z\u0131 kullanmas\u0131na izin verirdi babam. Babam\u0131n bu adama kar\u015f\u0131 anlayamad\u0131\u011f\u0131m bir ilgisi vard\u0131. \u0130lerleyen y\u0131llarda bana anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re o ki\u015fi Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fcten ancak \u00c7in bask\u0131lar\u0131 sonucu T\u00fcrkiye\u2019ye ka\u00e7mak zorunda kalan bir lidermi\u015f. Bu hik\u00e2yede bence ilgin\u00e7 olan \u015fey adam\u0131n evinde m\u00fchimmat yerine yerden tavana kadar kitap olmas\u0131. Bahsetmek istedi\u011fim \u015fey de bu zaten\u2026<\/strong><\/p>\n

Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan \u00fclkemize gelerek hukuk yahut siyaset bilimi okuyan pek \u00e7ok karde\u015fimiz var. Ben de hukuk fak\u00fcltesi mezunu olmam hasebiyle bu gibi insanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Yurt d\u0131\u015f\u0131ndan gelen bir \u00f6\u011frencinin T\u00fcrkiye\u2019de okuyaca\u011f\u0131 son b\u00f6l\u00fcm hukuktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc hukuk kurallar\u0131 m\u00fchendislik kurallar\u0131 gibi tabiat\u0131 gere\u011fi evrensel de\u011fildir. Yani burada hukuk okuyan bir insan ancak T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle alakal\u0131 bir meslek sahibi olabilir. O zaman bu insanlar \u00fclkelerinden vazge\u00e7ip kendilerine yeni bir hayat kurmaya gelmi\u015f olmal\u0131yd\u0131. Ya da bizim idrak edemedi\u011fimiz ba\u015fka bir ama\u00e7lar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n

Bu \u00f6\u011frenciler \u00c7in istihbarat\u0131n\u0131n yak\u0131n takibinde olan insanlard\u0131r. Tabiri caizse \u00c7in istihbarat\u0131 bunlara ne Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ne de T\u00fcrkiye\u2019de nefes ald\u0131rm\u0131yor. Hele ki \u00c7in\u2019den T\u00fcrkiye\u2019ye gelmeleri tam bir i\u015fkence. Pasaport kontrol\u00fc onlar i\u00e7in Amerikan filmlerinden farks\u0131z. \u0130stihbarat her an enselerinde. Tabi aileleri de yak\u0131n takip alt\u0131nda. E\u011fer ailenden birisi \u00c7in istihbarat\u0131na g\u00f6re \u201csak\u0131ncal\u0131\u201d ise yahut hapiste ise art\u0131k t\u00fcm aile su\u00e7lu demektir. Ya\u015famadan bilemeyece\u011fimiz bir zul\u00fcm.<\/strong><\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fckken tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m \u00e7ekik g\u00f6zl\u00fc adam\u0131n evinde yerden tavan kadar kitap olmas\u0131n\u0131n sebebi de, bu \u00f6\u011frencilerin \u00c7in istihbarat\u0131n\u0131n zul\u00fcmlerine katlanarak T\u00fcrkiye\u2019ye gelip hukuk gibi b\u00f6l\u00fcmler okumalar\u0131n\u0131n sebebi de \u00e7ok basit. Basit ama \u00e7ok y\u00fcce bir sebep\u2026 \u201cE\u011fer Allah nasip eder de bir g\u00fcn bizim de devletimiz olursa anayasam\u0131z\u0131, kanunlar\u0131m\u0131z\u0131 yazabilecek hukuk\u00e7ular\u0131m\u0131z olsun, devleti y\u00f6netebilecek kapasitede insanlar\u0131m\u0131z olsun.\u201d<\/p>\n

Bug\u00fcne kadar bu paradigma ile olaya hi\u00e7 bakmam\u0131\u015ft\u0131m. \u015eimdi soruyorum; \u00fclkemizde hukuk okuyup da avukat olarak para kazanmak yahut hakim savc\u0131 olup kariyer yapmak d\u0131\u015f\u0131nda ideali olan ka\u00e7 gencimiz var? Bir g\u00fcn karde\u015flerimiz orada \u00c7in zulm\u00fcnden kurtulup da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131nda paray\u0131 yahut kariyeri elinin tersiyle itip oralara gidecek ka\u00e7 hukuk\u00e7u gencimiz var? Hukuk\u00e7u kibri \u00e7ok ba\u015fkad\u0131r. Bir d\u00f6n\u00fcp bakmam\u0131z gerekmez mi, biz hukuk okudu\u011fumuz i\u00e7in kendimizi toplumda farkl\u0131 bir sosyal stat\u00fcde konumland\u0131r\u0131rken, bizim hem din karde\u015fimiz hem de soyda\u015f\u0131m\u0131z olan gen\u00e7ler hangi d\u00fc\u015f\u00fcnceyle bizimle ayn\u0131 s\u0131ralar\u0131 payla\u015f\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

Kaynak: Stratejik Ortak<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mahmut Nedim Sui\u00e7mez: Hepimiz do\u011fdu\u011fumuzda bir anne babam\u0131z vard\u0131. K\u0131ymetini onlar\u0131 kaybedince anlad\u0131k. Onlar hayatta oldu\u011fu zamanlarda ka\u00e7 ki\u015fi \u00f6\u011flen yeme\u011fi yerken; \u201cyahu benim annem babam var ne mutlu bana\u201d…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7126,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[282,285,280],"tags":[],"class_list":["post-7125","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkistan-haberleri","category-dogu-turkistan-hakkinda","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7128,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7125\/revisions\/7128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}