{"id":7200,"date":"2017-04-12T00:46:19","date_gmt":"2017-04-11T16:46:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iuhrdf.org\/tr\/?p=7200"},"modified":"2017-04-12T00:46:19","modified_gmt":"2017-04-11T16:46:19","slug":"cin-isgali-altindaki-dogu-turkistan-ve-mazlum-uygur-turkleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/cin-isgali-altindaki-dogu-turkistan-ve-mazlum-uygur-turkleri\/","title":{"rendered":"\u00c7in \u0130\u015fgali Altindaki Do\u011fu T\u00fcrkistan ve Mazlum Uygur T\u00fcrkleri"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7099 alignright\" src=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/HaberRes_57356-5.jpg\" alt=\"\" width=\"361\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/HaberRes_57356-5.jpg 720w, https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/HaberRes_57356-5-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 361px) 100vw, 361px\" \/><\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkstan tarihte T\u00fcrklerin lk var olduklar\u0131 ve Karahanl\u0131lar Devlet (840\u00ac1212) H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Abdulkerm Satuk Bu\u011frahan ile birlikte \u00a0toplu h\u00e2lde \u0130slam\u2019\u0131 kabul ederek lk T\u00fcrk \u0130slam devletnn kuruldu\u011fu co\u011frafyad\u0131r.Yak\u0131n tarihmizde Hoca Nyaz Hac\u0131 \u00f6nderl\u011fnde 1933\u2019te Ka\u015fgar\u2019da Do\u011fu T\u00fcrkstan \u0130slam Cumhuryet kuruldu. 1944 y\u0131l\u0131nda ise, \u00a0Gulca\u2019da Do\u011fu T\u00fcrkstan Cumhuryet ad\u0131yla Alhan T\u00f6re \u00f6nderl\u011fnde \u00a0ikinci \u00a0ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk devleti \u00a0ilan edildi. Her iki \u00a0 ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet yine \u00a0 \u00c7in taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1949\u2019dak Mao\u2019nun k\u0131z\u0131l devrimiyle \u00a0Do\u011fu T\u00fcrkstan uluslararas\u0131 hukuk kurallar\u0131 ihlal edilerek sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f ve Kom\u00fcnist \u00c7in Ordular\u0131 taraf\u0131ndan tekrar ve en son i\u015fgal edilmi\u015ftir. \u00c7in kom\u00fcnist y\u00f6netiminin \u00a0 fiziki \u00a0 i\u015fgal\u0131 ile birlikte \u00a0 \u00a0 Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019da devletin t\u00fcm imk\u00e2nlar\u0131 seferber edilerek sistematik br asmilasyon s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uygurlar\u0131n ana vatan\u0131 olan Do\u011fu T\u00fcrkstan 68 y\u0131ld\u0131r \u00c7in i\u015fgali alt\u0131ndad\u0131r. \u00c7in i\u015fgal y\u00f6netimi \u00a0 1949\u2019da Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019\u0131 istila \u00a0ettkten sonra b\u00f6lgede ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6zde devrmlerle din ve vicdan h\u00fcrryet ba\u015fta olmak \u00fczere e\u011fitim, sosyo k\u00fclt\u00fcrel, ekonomk alanlardan \u00e7evre ve ekolojk dengeye var\u0131ncaya dek her alanda b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m ve tahribatlar \u00a0ger\u00e7ekle\u015ftrm\u015ftr.\u00c7in i\u015fgal y\u00f6netimi 1964\u00ac1996 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019\u0131n Lob-Nor b\u00f6lgesnde 11\u2032 yer alt\u0131nda olmak \u00fczere toplam 46 n\u00fckleer deneme ger\u00e7ekle\u015ftirm\u015ftir. Bunun sonucu olarak y\u00fczbnlerce Uygur T\u00fcrk\u00fc \u00a0ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015f . N\u00fckleer denemeler sonucu yay\u0131lan radyoaktf serpintiden dolay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dahi b\u00f6lgedeki \u00a0insanlar ba\u015fta kanser olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klarla bo\u011fu\u015fmakta ve \u00a0ya\u015fam m\u00fccadelesi vermektedr. \u00c7evre ve ekoloj\u0131k denge tahrip edilmi\u015ftir. \u00a0\u0130slam dinini \u00a0afyon olarak tan\u0131mlayan \u00c7in y\u00f6netmi Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019dak M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 disizle\u015ftirme \u00a0politikalar\u0131 uygulam\u0131\u015f, din ve vicdan h\u00fcrryetini engellem\u015ftir. Tesett\u00fcr amac\u0131 ile kad\u0131nlar\u0131n takt\u0131klar\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc ile \u00a0erkeklerin \u00a0 sakal b\u0131raklamalar\u0131n\u0131 \u00a0yasaklayarak M\u00fcsl\u00fcman Uygurlar\u0131n ibadetlerinin \u00a0yan\u0131 s\u0131ra ya\u015fam bi\u00e7imlerine \u00a0dahi m\u00fcdahale edlmektedr. Ramazanda oru\u00e7 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Kamu G\u00fcvenl\u011f Bakan\u0131, ge\u00e7en y\u0131l br bas\u0131n mensubunun \u201cOrucu neden yasaklad\u0131n\u0131z?\u201d sorusuna \u201cBz halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00fcretim ve \u00a0\u00e7al\u0131\u015fmada \u00a0vermlili\u011fi \u00a0g\u00f6zeterek orucu yasaklad\u0131k\u201d cevab\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Uygurlar\u0131n \u00a0Mescit ve camilere \u00a0giri\u015f yasa\u011f\u0131yla \u00a0iligili \u00a0 \u015fu bildiri \u00a0de durumu \u00f6zetlemektedr: \u201cKom\u00fcnst part \u00fcyeler, 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fckler, \u0130\u015f\u00e7i \u00a0ve memurlar, kad\u0131nlar ve \u00f6\u011frencilere \u00a0giri\u015f \u00a0yasa\u011f\u0131 konulmu\u015ftur.\u201d Yakla\u015f\u0131k \u00a030 \u00a0y\u0131ld\u0131r uygulanan bu politika \u00a0sonucu mahallelerdeki Muhbir ve \u00a0ajanlar vas\u0131tas\u0131yla tespt edlen 7\u00ac8 ayl\u0131k hamile kad\u0131nlar bile \u00a0do\u011fuma birka\u00e7 hafta kala polis nezaretinde yakalanarak zorla k\u00fcrtaja tabi tutulmaktad\u0131r. \u00a0Zorunlu k\u00fcrtaj sonucu milyonlarca bebek d\u00fcnyaya gelmeden katledlmektedr. Bu uygulamayla Uygur n\u00fcfusunun art\u0131\u015f\u0131n\u0131n engellenmesi hedeflenmektedir. \u00a0Uygur T\u00fcrk\u00e7esinin \u00a0alan\u0131 daralt\u0131r\u0131l\u0131rken \u00c7ince yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00a04-5 \u00a0ya\u015f\u0131ndak\u0131 y\u00fczbinlerce Uygur \u00e7ocuk alelerinden yurtlar\u0131ndan \u00a0zorla kopar\u0131larak \u00c7in\u2019in \u00a0i\u00e7 b\u00f6lgelerine zorla g\u00f6t\u00fcr\u00fclmektedr. \u00a0Etnik Han \u00c7inlilerin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a \u00a0g\u00f6\u00e7leri \u00a0te\u015fvk edilerek b\u00f6lgenin demografk yap\u0131s\u0131 \u00c7inliler lehine \u00a0de\u011fi\u015fitirilmi\u015ftir. Toprak reformu ad\u0131 alt\u0131nda yerli halk\u0131n topraklar\u0131 ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f ve \u00a0b\u00f6lgeye zorla g\u00f6\u00e7 ettirilen \u00c7inli g\u00f6\u00e7menlere \u00a0da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc etnik, dinsel ve k\u00fclt\u00fcrel ayr\u0131mc\u0131l\u0131k devlet elyile yap\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkstanl\u0131 Uygurlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck tedirgin olarak korktuklar\u0131 uygulamalar\u0131n en ba\u015f\u0131nda zamanla asimile \u00a0edilerek yok olmak gelmektedir. Bug\u00fcn Uygur T\u00fcrkler\u2019nin \u00c7in i\u015fgalci y\u00f6netiminden \u00a0en b\u00fcy\u00fck \u015fik\u00e2yetleri ve korkular\u0131 asimile edlmek endi\u015fesidir. \u00a0Bu endi\u015felerinde de kesinlikle hakl\u0131d\u0131rlar. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc 1949 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkstan \u00c7in taraf\u0131ndan \u015fgal edildi\u011finde b\u00f6lgede \u00c7inli g\u00f6\u00e7men n\u00fcfusu yerel halk olan Uygurlara oranla \u00a0% 5 \u00a0 cvar\u0131ndayd\u0131. Bug\u00fcn ise \u00c7in\u2019n b\u00f6lge halk\u0131n\u0131 devletin t\u00fcm mk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kullanarak asimle etme projeler netcesinde \u00a0\u00c7inlilerin oran\u0131 neredeyse y\u00fczde 40-50 \u00a0seviyelerine kadar \u00a0ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019\u0131n n\u00fcfusunu az\u0131nl\u0131k konumuna d\u00fc\u015f\u00fcrerek gelecekte demokratik bir sisteme ge\u00e7se dahi, muhtemel \u00a0bir referandumda b\u00f6lgenin kendi topraklar\u0131 olarak kalmas\u0131n\u0131 hedeflemektedir. \u00a0\u00c7in, b\u00fct\u00fcn planlar\u0131n\u0131 bunun \u00fczerne kurmu\u015ftur. \u00c7in Kom\u00fcnist y\u00f6netimi 1.3 milyarl\u0131k n\u00fcfusunu ba\u015fta Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dak Uygur T\u00fcrkler olmak \u00fczere Tibet ve Mo\u011follar ile ba\u015fka az\u0131nl\u0131k milletler \u00fczernde stratejk br silah olarak kullanmaktad\u0131r. ULUSLARARASI TOPLUMUN DUYARSIZLI\u011eI Uluslararas\u0131 toplumun \u00c7n\u2019n Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019dak Uygur T\u00fcrklerne y\u00f6nelik hukuk ihlallerine kar\u015f\u0131 sessizli\u011fi bizleri derinden yaralamaktad\u0131r. Bunun son \u00f6rne\u011fi 5 Temmuz 2009\u2019dak t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n adeta canl\u0131 yay\u0131nda izlem\u015f oldu\u011fu Urum\u00e7i katliam\u0131nda sergilenmi\u015f ve d\u00fcnya kamuoyunun \u00a0duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00a0bizleri hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r.Orta Asya\u2019daki T\u00fcrk cumhuryetlerinin hi\u00e7 biri \u00c7in \u00f6nderl\u011fndek \u015eangay \u0130\u015fbrl\u011f \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u00fcyeliklerinden dolay\u0131 tek kelime dahi \u00a0s\u00f6z etmemi\u015ftir. \u00a0\u0130slam d\u00fcnyas\u0131 da m\u00fcttefk ve s\u00f6z\u00fcm ona kendileri \u00e7n adeta br kurtar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fckler \u00c7in\u2019i \u00a0k\u0131rmamak,k\u00fcst\u00fcrmemek ve g\u00f6nl\u00fcn\u00fc ho\u015f tutmak i\u00e7in \u00f6l\u00fcm sessizli\u011fine \u00a0 sessizl\u011fine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.Oysa \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, \u00a0umut olarak g\u00f6rd\u00fckler \u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019dak M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerine yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc zul\u00fcm ve katliamlari ortadad\u0131r. Bug\u00fcn dahi Be\u015f\u015far Esed\u2019n Suriye\u2019de halk\u0131na kar\u015f\u0131 yapm\u0131\u015f oldu\u011fu katliamlar\u0131n arkas\u0131ndak en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7ilerden biri de \u00c7in\u2019dir. \u00a0Asl\u0131nda \u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki ve Suriye\u2019deki tavr\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek niyetlerini fade etmektedir.T\u00fcm olumsuzluklara ra\u011fmen olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti \u00a0Ba\u015fbakan\u0131 Say\u0131n Recep Tayyip Erdo\u011fan,Urum\u00e7i Katliam\u0131 sonras\u0131 09 Temmuz 2009\u2019da Roma\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u0131lama\u2019da \u00a0\u201d Urum\u00e7i\u2019de olanlar adeta soyk\u0131r\u0131md\u0131r. \u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019daki katlamlar\u0131n\u0131 derhal durdurmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde konuyu BM olmak \u00fczere t\u00fcm uluslararas\u0131 kurulu\u015flara ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131m\u201d \u00a0tarihi s\u00f6z\u00fc ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, \u00c7in\u2019de b\u00fcy\u00fck etki ve yanak\u0131 \u00a0yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0T\u00fcrkye\u2019nn bu adaletten yana ve karde\u015flerinin hakk\u0131n\u0131 savunan cesun tavr\u0131 \u00a0 \u00a0olmas\u0131 idi, belki binlerece UYgur T\u00fcrk\u00fc daha etnik soyk\u0131r\u0131ma u\u011frayabilirdi. Bu tarihi \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve s\u00f6ylem \u00a0neticesinde masum binlerce Do\u011fu T\u00fcrkstanl\u0131 Uygurun katledilimesinin \u00a0\u00f6n\u00fcne ge\u00e7lm\u015ftr. 26 Nsan 2014\u2019te Do\u011fu T\u00fcrkstan\u2019\u0131n ba\u015fkent Urum\u00e7\u2019ye kalabal\u0131k br heyetle lk resm zyaretn ger\u00e7ekle\u015ftren \u00a0\u00c7in Lideri \u015ei Cinping, burada s\u00f6zde ter\u00f6re kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6y\u00f6leyerek Uygur T\u00fcrklerini tehdit etmi\u015ftir. Bu konu\u015fmadan bir g\u00fcn \u00a0 sonra \u00a0\u00c7in devlet ba\u015fkan\u0131 Xi,tarihi \u00a0Ka\u015fgar \u015fehrinde \u00c7in asker birliklerinde ve karakollarda moral \u00a0ama\u00e7l\u0131 ziyaretler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. \u00a0B\u00f6ylece \u015ei, bu konu\u015fma ve tavr\u0131 ile \u00a0Ka\u015fgar\u2019\u0131n ter\u00f6rzmle m\u00fccadelede \u00a0merkezi \u00a0\u00fcs olaca\u011f\u0131 mesajini \u00a0vermi\u015ftir.\u00c7in, \u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fayan Uygur T\u00fcrklerine y\u00f6nelik \u00a0bask\u0131,zul\u00fcm ve asimile temelli \u00a0uygulamalar\u0131n\u0131n \u015fiddetini artt\u0131rarak s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p>Kaynak: UygurNet<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u011fu T\u00fcrkstan tarihte T\u00fcrklerin lk var olduklar\u0131 ve Karahanl\u0131lar Devlet (840\u00ac1212) H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Abdulkerm Satuk Bu\u011frahan ile birlikte \u00a0toplu h\u00e2lde \u0130slam\u2019\u0131 kabul ederek lk T\u00fcrk \u0130slam devletnn kuruldu\u011fu co\u011frafyad\u0131r.Yak\u0131n tarihmizde Hoca&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[282,280],"tags":[],"class_list":["post-7200","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkistan-haberleri","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7201,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7200\/revisions\/7201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}