![\"\"](\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/55f1941dcbbf3410b44bb0a3.jpg\")
Salih TINMAZ\nSal\u0131, 30 Haziran 2009 11:32<\/p>\n
Salih TINMAZ
\nSal\u0131, 30 Haziran 2009 11:32<\/p>\n
Tam da d\u00fcnyadaki devletler muvazenesinin yeniden \u015fekillenmekte oldu\u011fu bir heng\u00e2mede Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn tarihi ziyaretinin sona ermesiyle yeni T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131 daha geride b\u0131rakt\u0131k. Zira ziyaretin sadece bir gezi olmaktan \u00f6te bir \u2018d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131\u2019 olaca\u011f\u0131n\u0131n sinyallerini daha yola \u00e7\u0131kmadan T\u00fcrkiye\u2019de haber veren G\u00fcl, \u00c7in\u2019de temaslar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarla T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in politikalar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan takip eden bizlerin de y\u00fcreklerine su serpmi\u015f oldu. Ayn\u0131 zamanda eski bir d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 olan G\u00fcl\u2019\u00fcn 2 y\u0131l i\u00e7erisinde 45inci yurtd\u0131\u015f\u0131 gezisini tamamlam\u0131\u015f olmas\u0131 sanki bir \u00f6nceki d\u00f6nemin diyetini \u00f6deme mahiyetinde g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Zira bir \u00f6nceki d\u00f6nemde Ahmet Necdet Sezer 7 y\u0131lda sadece 49 d\u0131\u015f ziyarette bulunmu\u015ftu.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in Fark\u0131na Varmaya Ba\u015flayan T\u00fcrkiye
\nT\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bu kadar uzun bir s\u00fcre olmas\u0131 gerekenin \u00e7ok alt\u0131nda olmas\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkeler tarihinin kara bir lekesiydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7in ve T\u00fcrkiye, gerek hali haz\u0131rdaki gerekse de potansiyel g\u00fc\u00e7leriyle 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n incisi iki devlet konumundad\u0131r. Her ne kadar d\u00fcnyada h\u0131zla geli\u015fmekte olan ba\u015fka \u00fclkeler bulunsa da, akademik \u00e7evrelerce yeni y\u00fczy\u0131lda devletler muvazenesinde lider bir konumda bulunmakla ile alakal\u0131 sadece bu iki devlete at\u0131fta bulunuluyor olmas\u0131 \u00e7ok manidard\u0131r.<\/p>\n
Co\u011frafya olarak birbirinden uzak oldu\u011fu gibi k\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan da \u00e7ok kopuk oldu\u011fu zannedilen T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in asl\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel manada bir\u00e7ok ortak noktalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00c7in ve T\u00fcrk-\u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ailenin \u00f6nemi, sayg\u0131, tevazu gibi konularda mevcut s\u00f6z konusu benzerlikler az\u0131msanamayacak derecede fazlad\u0131r. Benzerlikler sadece bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir, iki \u00fclkenin yak\u0131n tarihindeki benzerlikler de dikkat \u00e7ekmektedir. T\u00fcrkiye ve \u00c7in neredeyse tamam\u0131 ayn\u0131 olan (Japonya ve Yunanistan farkl\u0131) \u00fclkeler taraf\u0131ndan istilaya u\u011fram\u0131\u015f, modernle\u015fme olarak birbirine \u00e7ok benzer ad\u0131mlar atm\u0131\u015f ve hatta emperyalist g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 direnerek bar\u0131\u015f soluklayan bir d\u00fcnya hedefli kurtulu\u015f m\u00fccadelelerin ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131lan olaylar bile ayn\u0131 y\u0131l ve ayn\u0131 ay i\u00e7erisinde meydana gelmi\u015ftir (Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn 19 May\u0131sta Samsun\u2019a ayak basmas\u0131 ve \u00c7in\u2019de yine 1919 May\u0131s\u0131nda ba\u015flayan direni\u015f hareketi). K\u00fclt\u00fcrel manadaki a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k zaman\u0131 gelince; iki \u00fclkenin d\u0131\u015f politikas\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015f, hatta bundan dolay\u0131 \u00c7in \u2018bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00fckseli\u015f\u2019 ve \u2018uyumlu toplum\u2019 a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n dikkatini \u00e7ekerken T\u00fcrkiye\u2019nin kurucusu Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u2018yurtta sulh cihanda sulh\u2019 s\u00f6z\u00fc de bir darb\u0131mesel olmu\u015ftur. (\u00c7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 i\u00e7in yak\u0131n tarihteki benzerliklerimiz hakk\u0131nda \u00e7ok yak\u0131nda bir makale daha yay\u0131nlayaca\u011f\u0131m.)<\/p>\n
Nitekim daha saymakla bitiremeyece\u011fimiz bir\u00e7ok ortak noktam\u0131z oldu\u011fu halde iki halk birbirine \u00e7ok yabanc\u0131 konumdad\u0131r. Hatta bu yabanc\u0131l\u0131k iki toplum aras\u0131nda bir\u00e7ok gereksiz \u00f6nyarg\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na da neden olmu\u015ftur. Benzerlikler haricinde iki toplumun birbirinden farkl\u0131 \u00f6zellikleri olmas\u0131 da ayr\u0131 bir zenginliktir, fakat bu farkl\u0131l\u0131klar payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde birer zenginli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Tam da bu noktada \u00c7in ve T\u00fcrkiye\u2019nin birbirine \u00e7ok yabanc\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin devletin en tepesindeki a\u011fz\u0131 taraf\u0131ndan dillendirilmesi ili\u015fkiler ad\u0131na kayda de\u011fer bir geli\u015fmedir. T\u00fcrkiye yeni d\u00f6nemdeki d\u0131\u015f politikas\u0131yla bir fayda elde edilemeyece\u011fi kesin olan \u00e7at\u0131\u015fmalarla vakit harcamaktansa ve baz\u0131 ortak noktalarda bulu\u015farak \u2018kazan-kazan\u2019\u0131 oynamaya ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkiye kom\u015fu \u00fclkelerle ili\u015fkilerde ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimden sonra Uzakdo\u011fu ve Afrika\u2019da da \u00e7ok aktif bir rol oynamaya ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131n sinyallerini veriyor. Fakat i\u00e7 g\u00fcndemdeki gereksiz yo\u011funluk T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnya g\u00fcndemine \u00e7ok yabanc\u0131 veya geride kalmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 bu ziyaretiyle \u00e7ok iyi bir g\u00f6zlemci oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Zira g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn \u00c7inli y\u00f6neticilerin adeta b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin birer CEO su gibi olduklar\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Evet, \u00c7in y\u00f6netiminin en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelliklerinden bir tanesi y\u00f6neticilerinin bir\u00e7o\u011funun alan\u0131nda uzman m\u00fchendis olmas\u0131. Bunun yan\u0131nda bir zamanlar yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7 etmi\u015f beyinlerden daha \u00e7ok istifade etmeye ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131 geli\u015fmesinde etken olan bir di\u011fer dinamik. T\u00fcrkiye i\u00e7in as\u0131l kazan\u0131m G\u00fcl\u2019\u00fcn toplam 3 bu\u00e7uk milyar dolarl\u0131k anla\u015fmalarla geri d\u00f6nmesi de\u011fildi, \u00f6nemli olan bu ziyaretle daha kapsaml\u0131 ili\u015fkiler a\u011f\u0131na bir kap\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Birle\u015fmi\u015f Milletlerde veto hakk\u0131na sahip be\u015f \u00fclkeden biri olan ve d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 geli\u015fen \u00fclkesi ve en b\u00fcy\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ekonomisi \u00c7in\u2019de daha ke\u015ffedilecek \u00e7ok hazineler var.<\/p>\n
Gezinin en \u00f6nemli noktalar\u0131ndan bir tanesi ilk defa bir T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Xinjiang Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesini ziyaret etmesi olmu\u015ftur. Burada verdi\u011fi \u0131l\u0131ml\u0131 mesajlar \u00c7in ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda ili\u015fkilerin ekonomiden ba\u015fka siyasi a\u00e7\u0131dan da geli\u015fece\u011finin bir g\u00f6stergesi durumunda. Zira \u015fimdiye kadar \u00c7in bas\u0131n\u0131nda bu b\u00f6lgedeki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n k\u00f6k\u00fcnde T\u00fcrkiye hedef g\u00f6steriliyordu. Hatta ilgili haberlerde s\u00f6z konusu b\u00f6lgeye parantez i\u00e7inde \u2018Dong Tuerqi sitan\u2019 deniliyor ve bundan \u00c7in\u2019in \u00e7ok rahats\u0131z oldu\u011fu belirtiliyordu. Evet, T\u00fcrkiye bas\u0131n\u0131nda b\u00f6lgeye \u2018Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019 denmesi \u00c7inlileri tedirgin ediyor, onlar da bazen tepki olarak \u2018Dong Tujue sitan\u2019 (Do\u011fu T\u00fcrkistan) tabiri yerine ortadaki kelimeyi T\u00fcrkiye manas\u0131na gelen \u2018Tuerqi\u2019 olarak kullanmay\u0131 ye\u011fliyorlar. Bu b\u00f6lgenin t\u00fcm d\u00fcnya taraf\u0131ndan \u00c7in\u2019e ait oldu\u011fu kabul edilirken orayla alakal\u0131 duygusal hareket etmek T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015f\u0131 olur. Zira bu T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgesini ba\u015fka bir \u00fclke olarak zikretmekten farks\u0131z. G\u00fcl, ziyaretinde bu b\u00f6lge ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcrel benzerlikler m\u00fc\u015fahede etti\u011fini vurgulayarak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bu b\u00f6lgenin iki \u00fclke ili\u015fkilerini geli\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir k\u00f6pr\u00fc konumuna gelece\u011finin i\u015faretlerini vermi\u015f oldu. Bir T\u00fcrk y\u00f6neticinin, hem de Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n bu b\u00f6lgenin iki \u00fclke i\u00e7in \u2018avantaj\u2019 oldu\u011funu vurgulamas\u0131 ili\u015fkilerde bir ba\u015fka d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. \u00c7inlilerin bu jeste en iyi \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131k verecekleri muhakkakt\u0131r. Zira \u00c7inli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ziyaret s\u0131ras\u0131nda s\u00f6z verdikleri yat\u0131r\u0131mdan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapmak zorundalar, \u00e7\u00fcnk\u00fc ekonomik alanda her ge\u00e7en g\u00fcn daha da kat\u0131la\u015fan bir AB\u2019ye kar\u015f\u0131 b\u00f6lgede T\u00fcrkiye\u2019den ba\u015fka bir se\u00e7enek bulunmuyor.<\/p>\n
Hedefleri Olan Bir Halk\u0131 ve H\u00fck\u00fcmeti Olan \u00c7in
\nBundan 10 y\u0131l \u00f6nce \u00c7in\u2019e geldi\u011fimde Pekin \u015fimdiki hali ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131nmayacak bir haldeydi. Ama halk\u0131n dilinde gelecekle alakal\u0131 5 y\u0131l sonra \u015fu \u00fclkeyi 10 y\u0131l sonra \u015fu \u00fclkeyi 20 y\u0131l sonra da Amerika\u2019y\u0131 ge\u00e7ece\u011fiz s\u00f6zleri dola\u015f\u0131yordu. Nitekim dediklerini de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015fard\u0131lar. \u00c7in\u2019in son ge\u00e7ilme kurban\u0131 2007 y\u0131l\u0131nda geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 sanayi devi Almanya oldu. \u00c7in\u2019de bulundu\u011fum s\u00fcre i\u00e7erisinde g\u00f6zlemledi\u011fim kadar\u0131 ile \u00c7inlilerin en temel \u00f6zelliklerinden bir tanesi basit bir binan\u0131n in\u015fas\u0131ndan tutun 7-8 y\u0131l s\u00fcrebilen uzun projelerin bile zaman\u0131nda ve hesap edilenden daha ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bitirilmesi olmu\u015ftur. Geli\u015fme a\u015famas\u0131nda (merkeziyet\u00e7i y\u00f6netim \u015fekli sayesinde ayk\u0131r\u0131 seslerin olmas\u0131na izin verilmedi\u011fi i\u00e7in) propagandan\u0131n \u00e7ok iyi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00c7in\u2019in ba\u015far\u0131ya susam\u0131\u015f bir hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, bunun halka \u00e7ok iyi empoze edilmesi en \u00f6nemli etkenlerdir. \u00c7in\u2019in 16 Ekim 1964\u2019teki atom bombas\u0131 denemesinin o g\u00fcnlerde televizyonlardan yay\u0131nlanan eski g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini Youtube gibi sitelerden izlemek hala m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7ince olarak yap\u0131lan konu\u015fmada en dikkat \u00e7ekici c\u00fcmle \u015f\u00f6yle: \u2018Art\u0131k yabanc\u0131lar\u0131n yapabildiklerini biz de yapabiliyoruz, hem de yabanc\u0131lardan \u00e7ok daha iyi.\u2019<\/p>\n
\u015eehirli \u00c7inliler aras\u0131nda \u2018Bat\u0131\u2019 art\u0131k yava\u015f yava\u015f hayran olunan ve \u00fctopik bir \u2018ideal \u00fclke\u2019 konumundan, ele\u015ftirilebilen ve i\u015fler aksi gitmezse! yak\u0131nda ge\u00e7ilebilecek bir hedefe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. (De\u011fi\u015fik platformlarda ne zaman bu m\u00fclahazalar\u0131m\u0131 dile getirsem \u00c7in\u2019i \u00f6v\u00fcyorum diye ele\u015ftiriliyorum. Evet, \u00c7in hala bir\u00e7ok eksi\u011fi ve yanl\u0131\u015flar\u0131 olan bir \u00fclke, fakat bir \u00fclkeyi kulaktan dolma bilgilerle ele\u015ftirip yerin dibine sokmak kolay, \u00f6nemli olan o \u00fclkenin ba\u015far\u0131l\u0131 taraflar\u0131ndan istifade edebilmektir.) Asl\u0131nda toplum fertlerini harekete ge\u00e7irme bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin manevi dinamiklerinin \u00e7ok fazla olmas\u0131na ra\u011fmen hala enerjisini i\u00e7 \u00e7eki\u015fmelerle kaybetmesi \u00fcz\u00fcc\u00fc. \u00c7in ise sadece geli\u015fme hedefinin \u00f6tesinde d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6neten bir s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olma hayalleriyle yat\u0131p kalk\u0131yor. Hatta buna kendilerini o kadar inand\u0131rd\u0131lar ki devletin \u00fcst kademesi ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda en \u00f6nemli akademisyenleri davet ederek b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131nda bilgi ve tavsiyeler ald\u0131lar.<\/p>\n
Bir di\u011fer yandan g\u00fc\u00e7 dengesi hesaplar\u0131nda hataya d\u00fc\u015fmek istemeyen \u00c7in d\u00fcnyay\u0131 tahrik etmekten de uzak durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Halk bir yandan zenginle\u015firken di\u011fer yandan halen \u00c7in\u2019in \u00e7ok fakir oldu\u011funa dair yay\u0131nlar yap\u0131l\u0131yor. Hatta baz\u0131 yabanc\u0131 akademisyenler \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131n\u0131 olmas\u0131 gerekenin \u00e7ok alt\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fini iddia ediyorlar. Fakat kim ne derse desin d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131mdan sonra 400 milyondan dazla insan\u0131n hayat standartlar\u0131n\u0131n yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, 20 y\u0131ldan fazla neredeyse ortalama y\u00fczde 10a yak\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi, uzaya insan g\u00f6nderen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke olmas\u0131yla d\u00fcnya politikas\u0131nda y\u0131ld\u0131z\u0131 gittik\u00e7e parlayan bir \u00fclke konumundad\u0131r. Bu noktada kendisini tehdit veya f\u0131rsat olarak g\u00f6rme se\u00e7imini muhatap oldu\u011fu \u00fclkelere b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7in D\u00fcnyaya ve T\u00fcrkiye\u2019ye Ne Vaat Ediyor?
\nD\u00fcnyadaki ekonomik kriz bir\u00e7ok k\u00f6kl\u00fc \u015firketin batmas\u0131na neden olurken \u00c7in merkez bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131 2009 da y\u00fczde 8lik b\u00fcy\u00fcme hedefini yakalayacaklar\u0131na dair bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131yor. Son y\u0131llarda ad\u0131ndan en \u00e7ok s\u00f6z edilen \u00fclke olarak \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 d\u00fcnyada da b\u00fcy\u00fck beklentiler var. Yetkili a\u011f\u0131zlar d\u00fcnya siyasetinde \u00c7in\u2019in daha aktif bir rol oynamas\u0131 gerekti\u011fine dair a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131yor. Ama \u00c7in buna ne kadar haz\u0131r ve d\u00fcnyaya ne verebilir?<\/p>\n
\u00c7in \u00e7ok eski bir tarihe sahip olmas\u0131na ra\u011fmen en g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu zamanlarda bile b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 olarak kalm\u0131\u015f. Yine de teorikte bu \u00c7in\u2019in gelecekte bir s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olamayaca\u011f\u0131 manas\u0131na gelmiyor. Fakat d\u00fcnyaya bir fayda sa\u011flamadan lider olunamayaca\u011f\u0131 da muhakkak. Bir zamanlar Osmanl\u0131 d\u00fcnyaya \u2018\u0130slam bar\u0131\u015f\u0131n\u0131\u2019, Amerika \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasisini vermi\u015fti. Bunun yan\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n ilerlemesine vesile olacak bir\u00e7ok bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel katk\u0131lar\u0131 oldu. Yumu\u015fak g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir hayli zay\u0131f oldu\u011funun fark\u0131nda olan \u00c7in k\u00fclt\u00fcrel manada sadece Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs Enstit\u00fcleri a\u00e7makla gedikleri kapamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama bu hi\u00e7 yeterli g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. \u00c7in lider olmak istiyorsa Iphone\u2019un taklit \u00e7ift sim kartl\u0131s\u0131 yerine daha orijinal katk\u0131lar yapmas\u0131 gerekti\u011fi bir ger\u00e7ek.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in d\u0131\u015f politika olarak yak\u0131n planda d\u00fcnyaya tek vaat etti\u011fi \u015fey \u2018bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00fckseli\u015f\u2019. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda son y\u0131llarda i\u00e7 d\u00fczeni sa\u011flamak amac\u0131yla kulland\u0131\u011f\u0131 \u2018uyumlu toplum\u2019 (hexie shehui veya \u0130ngilizcesiyle harmonious society) kelimesini d\u0131\u015f politikada da ara s\u0131ra dillendiriyor. \u00c7in\u2019in d\u00fcnyadaki problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusunda en a\u00e7\u0131k katk\u0131s\u0131 kendi n\u00fcfusunun zenginli\u011fini artt\u0131rarak d\u00fcnyan\u0131n toplam fakirlik oran\u0131n\u0131 azaltmak oluyor. Mao Zedong \u00c7in halk\u0131na \u2018\u00e7al\u0131\u015f, \u00e7al\u0131\u015f yine \u00e7al\u0131\u015f\u2019 diyordu. \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti de \u015fimdi halk\u0131na \u2018kazan, kazan yine kazan\u2019 diyor.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda \u00c7in i\u00e7 t\u00fcketimi artt\u0131rarak krizde ayakta kalmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor (bunun i\u00e7in ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda 584 milyar dolarl\u0131k bir te\u015fvik paketi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131). E\u011fer \u00c7in\u2019deki t\u00fcketim Amerika\u2019n\u0131n seviyesine ula\u015f\u0131rsa d\u00fcnyadaki hammaddelerin yetmeyece\u011fi ise bir ba\u015fka ger\u00e7ek. \u015eu andaki krizin Amerika\u2019daki t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla alakal\u0131 oldu\u011fu vurgulan\u0131yor. E\u011fer bu n\u00fcfusuyla \u00c7in tamamen bir t\u00fcketim toplumu haline gelir ve o zaman bir kriz ortaya \u00e7\u0131karsa, baz\u0131 akademisyenler kendi \u00fclkelerinin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in \u00c7in\u2019de i\u00e7 t\u00fcketimi artt\u0131rmay\u0131 te\u015fvik etmenin yan\u0131nda, gelecekteki muhtemel enerji ve t\u00fcketim krizlerinin nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini de a\u00e7\u0131klamak zorundalar.<\/p>\n