![\"\"](\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/image1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131c\u0131 politikalar devam ediyor. Ge\u00e7en y\u0131l oldu\u011fu gibi bu y\u0131lda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da kamu g\u00f6revlilerinin ve \u00f6\u011frencilerin oru\u00e7 tutmalar\u0131 yasakland\u0131. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lgede lokantalar\u0131n Ramazan ay\u0131nda lokantalar\u0131n zorla a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131ndan, T\u00fcrkl\u00fck ve \u0130slamiyet\u2019i hat\u0131rlatan isimlerin bile konulmas\u0131na kadar bir\u00e7ok yasak hayata ge\u00e7irildi.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in Uygur T\u00fcrklerine y\u00f6nelik bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131 ve Ramzanda uygulanmaya ba\u015flayan yasaklar\u0131 Do\u00e7. Dr. Erkin Emet, T\u00dcRKSAM i\u00e7in de\u011ferlendirdi.<\/strong><\/p>\n Ramazan\u0131n gelmesiyle \u00c7in\u2019de, \u00f6zellikle Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik bir tak\u0131m yasaklar \u00e7ok sert bir \u015fekilde uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Son ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z habere g\u00f6re esnaf\u0131 lokantalar\u0131n\u0131 mecbur a\u00e7maya zorlamaktad\u0131rlar. Yiyecek i\u00e7ecek sat\u0131lan her yer lokantalar dahil Ramazan ay\u0131nda a\u00e7\u0131k tutulmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde zorlan\u0131yor. Bu uygulama eskiden de vard\u0131 ama bu kadar sert de\u011fildi, son uygulamaya g\u00f6re cezalarda a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Al\u0131nan karara e\u011fer uyulmazsa \u00e7ok a\u011f\u0131r cezalar uygulanmaktad\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da eskiden beri iki y\u00f6nden \u00e7ok a\u011f\u0131r bask\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan biri T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc an\u0131msatan bir tak\u0131m \u015feylerin, ikincisi de M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran \u015feylerin yasaklanmad\u0131r.<\/p>\n 1 Nisan 2017 tarihi itibariyle Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u201cDini A\u015f\u0131r\u0131l\u0131klarla Sava\u015f ve Yok Etme Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d isminde bir yasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Bu yeni d\u00fczenleme, Pekin h\u00fck\u00fcmetini \u00f6zellikle Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131 ikaz etmeye y\u00f6nelik, dini hayat\u0131 tamamen yok etmeye y\u00f6nelik bir yasad\u0131r. Yedi ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplam toplan elli maddeden olu\u015fmaktad\u0131r. Bunun bir maddesini dile getirmek isterim. Bu maddeden bu yasan\u0131n ne kadar vahim bir durumda oldu\u011funu anla\u015f\u0131labilir. Bu yasan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddesinde; \u201cA\u015f\u0131r\u0131 dinci fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin etkisi alt\u0131nda kalmak dini i\u00e7erikli vaaz ve tebli\u011fler dinlemek, dini i\u00e7erikli eylem ve faaliyetlerin vatanda\u015flar\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat alan\u0131na sokulmas\u0131 ve m\u00fcdahalesi kesin olarak dini a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k kapsam\u0131ndad\u0131r ve bunun cezas\u0131 da bu \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nacakt\u0131r\u201d demektedir. Uygur T\u00fcrklerinde din okullarda \u00f6\u011fretilemedi\u011fi i\u00e7in insanlar ailesinden, babas\u0131ndan, dedesinden \u00e7evresinden \u00f6\u011frenmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede, yemekten \u00f6nce Besmele \u00e7ekeceksin, yemekten sonra dua edeceksin demek bile bu yasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011fa girmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla a\u011f\u0131r cezalar uygulanmaktad\u0131r ve g\u00fcnl\u00fck hayattaki b\u00fct\u00fcn dini faaliyetler yasaklanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Dini nikah da yasaklanm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n \u201cT\u00fcrkl\u00fck ve \u0130slam\u2019\u0131 Anlatan \u0130simler Yasak\u201d<\/strong><\/p>\n Ramazan\u0131n ba\u015flamas\u0131yla daha a\u011f\u0131r yasaklar uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1 Nisan\u2019da yasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdikten sonra ilk al\u0131nan karar; Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc ve \u0130slam\u2019\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran yirmi dokuz tane isim yasaklanmas\u0131 \u015feklindedir. Bu yasaklanan isimler i\u00e7erisinde \u201cCihat\u201d, \u201cMedine\u201d, \u201cMuhammed\u201d, \u201cHatice\u201d, \u201cAy\u015fe\u201d, \u201cY\u0131ld\u0131zay\u201d gibi isimler vard\u0131r. Bir de T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran isimlerden \u201cT\u00fcrk\u015fad\u201d, \u201cT\u00fcrkzade\u201d, \u201cBilge\u201d, \u201cK\u00fcltigin\u201d, \u201cErgenekon\u201d gibi T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran isimler yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu isimler aras\u0131nda Peygamber (s.a.v) ad\u0131 olan Muhammed ad\u0131 da yasaklanm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n \u201c\u0130slam\u2019a Kar\u015f\u0131 Sava\u015f A\u00e7\u0131lm\u0131\u015f Durumda\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 bir sava\u015f a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f durumda ama \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan ve d\u00fcnyadan hi\u00e7 bu duruma \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u015fekilde ses yoktur. \u0130kinci uygulama; \u00e7ok ac\u0131 bir durumdur ve Uygur T\u00fcrklerinin \u015fu an u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 meselelerden biri de 1 Nisan\u2019daki bu uygulamadan sonra yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zellikle de M\u0131s\u0131r ve T\u00fcrkiye\u2019de ilahiyat okuyan \u00f6\u011frencilerin hepsini memleketine d\u00f6nmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6zel bir form d\u00fczenleyip \u00f6\u011frencilerin ailelerine bu formu imzalatm\u0131\u015flar ve imzalatt\u0131ktan sonra 20 May\u0131s\u2019a kadar s\u00fcre tan\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. 20 May\u0131s\u2019a kadar d\u00f6nmeyenlerin cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 ifade edildi\u011fi i\u00e7in M\u0131s\u0131r\u2019da \u00e7ok say\u0131da olan \u00f6\u011frencilerin bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015f, buradan da Avrupa\u2019ya gitmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de ilahiyat okuyanlardan mecburi d\u00f6nenler ve d\u00f6nmeyenler vard\u0131r.<\/p>\n Uygurlar\u0131n ikamet problemleri vard\u0131, ikamet almaya gittikleri zaman \u00c7in B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finde pasaportunu uzatacaks\u0131n yaz\u0131 getireceksin vb. bir tak\u0131m zorlamalar vard\u0131. Sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin bunu bizim devletimize anlatmas\u0131 neticesinde Uygur T\u00fcrklerine ve Ah\u0131ska T\u00fcrklerine ve yine di\u011fer birka\u00e7 T\u00fcrk soylulara y\u00f6nelik uzun s\u00fcreli ikamet yani iki y\u0131ll\u0131k ikamet verme durumu olmu\u015ftur.<\/p>\n \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Oru\u00e7 Tutmak Yasak\u201d<\/strong><\/p>\n Ramazanda tamamen oru\u00e7 tutmak yasakt\u0131r. Bug\u00fcn son ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgiye g\u00f6re H\u00fcr Asya Radyosu Muhabiri b\u00f6lgedeki bir otelle telefon ba\u011flant\u0131s\u0131 kurmu\u015ftur. Bu otelde sahur yemek yasak, iftar yemek yasak demi\u015ftir. Muhabir sormu\u015ftur; Yabanc\u0131lar i\u00e7inde ge\u00e7erli mi? Mesela T\u00fcrkiye\u2019den, M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerden biri gelse otelinizde konaklasa onlarda m\u0131 iftar sahur yemeyecek mi, diye. Onlar da; \u201cEvet, b\u00f6yle bir talimat var. Biz otelimizde kimseye sahur ve iftar yeme\u011fi veremeyiz. Otelimizde namaz k\u0131lmakta yasak.\u201d demi\u015flerdir. 4 y\u0131ld\u0131zl\u0131 otel sahibiyle yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda bunu dile getirmi\u015ftir. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Ramazan\u0131n girmesiyle b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlara yap\u0131lan zul\u00fcm artarak devam etmektedir.<\/p>\n