{"id":7334,"date":"2017-06-25T12:09:45","date_gmt":"2017-06-25T04:09:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iuhrdf.org\/tr\/?p=7334"},"modified":"2017-06-25T12:09:45","modified_gmt":"2017-06-25T04:09:45","slug":"cinnin-turkistan-isgaline-kazakistan-ne-diyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/cinnin-turkistan-isgaline-kazakistan-ne-diyor\/","title":{"rendered":"\u00c7in&#8217;nin T\u00fcrkistan i\u015fgaline Kazakistan ne diyor?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7335 alignright\" src=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cinnin-turkistan-isgaline-kazakistan-ne-diyor-h1498320410-a6aa36.jpg\" alt=\"\" width=\"355\" height=\"178\" srcset=\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cinnin-turkistan-isgaline-kazakistan-ne-diyor-h1498320410-a6aa36.jpg 625w, https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cinnin-turkistan-isgaline-kazakistan-ne-diyor-h1498320410-a6aa36-300x150.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 355px) 100vw, 355px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygur.net yazarlar\u0131ndan Mehmet Emin Hazret, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da devam eden \u00c7in zulm\u00fcn\u00fcn Kazakistan&#8217;daki yans\u0131malar\u0131n\u0131 yazd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fte o makale;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8221;\u00c7in y\u00f6netimi son 25 y\u0131ld\u0131r Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Uygur T\u00fcrklerine etnik ve dini ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yaparken, Kazak T\u00fcrklerine kar\u015f\u0131 her hangi bir bask\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildi. <strong>Hatta Uygur \u00f6zerk b\u00f6lgesi \u00fcst y\u00f6netimin kritik yetkilerini \u00c7inliler Kazaklarla payla\u015f\u0131yorlard\u0131 ve Uygurlara kar\u015f\u0131 Kazaklar\u0131 ma\u015fa olarak kullanmaktan \u00e7ekinmiyordu.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki 1,5 milyon Kazak\u2019\u0131n yaylalar\u0131 elinde al\u0131nsa da, siyasi ve dini bask\u0131lardan m\u00fcstesna ya\u015f\u0131yordu. Kazakistan ba\u011f\u0131ms\u0131z olduktan sonraki 25 y\u0131lda Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131[1]200 bin Kazak Kazakistan\u2019a g\u00f6\u00e7 ederek Kazakistan vatanda\u015f\u0131 oldu. 300 bin Kazak Kazakistan ye\u015fil kart sahibi oldu ve istedi\u011fi zaman Kazakistan\u2019a vizesiz girip \u00e7\u0131kma avantaj\u0131n\u0131 elde ettiler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygur T\u00fcrkleri zul\u00fcm ve bask\u0131dan dolay\u0131 kan a\u011fl\u0131yorken, karde\u015f Kazak T\u00fcrkleri gams\u0131z bir \u015fekilde kendi rahat\u0131na bak\u0131yordu. Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kazakistan ise, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinden 1 milyon Kazak\u2019\u0131 ba\u011fr\u0131na bas\u0131p, onlara Kazakistan vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 verirken, <strong>Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ka\u00e7arak Kazakistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nan Uygurlar\u0131 \u00c7inin talebi \u00fczerine an\u0131nda \u00c7ine teslim ettiler.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ine teslim edilen Uygurlar\u0131n idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6re, g\u00f6re Kazakistan h\u00fck\u00fcmeti, ne kadar Uygur bu \u00fclkeye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131ysa teredd\u00fcts\u00fcz \u00c7ine teslim etmeye devam etmi\u015ftir. Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 Kazak karde\u015flerimiz ise<strong> \u201cAllah bizi iki Uygur olarak yaratmam\u0131\u015f\u201d<\/strong> diye Uygur olmad\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fckrediyorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7inin 1 Nisan 2017 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyuldu\u011fu [2]\u201c dini a\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla sava\u015f\u201d kanun \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra<strong> Kazak karde\u015f i\u00e7in her \u015fey de\u011fi\u015fti. zul\u00fcm k\u0131l\u0131c\u0131 bu defa Uygurlar\u0131n kellesini u\u00e7urmakla beraber Kazaklar\u0131n ba\u015f\u0131nda da korku salarak Sallanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kazak Din Adamlar\u0131 Tutuklan\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2017 Nisan ay\u0131nda \u00c7itey il\u00e7esinde mescit imam\u0131 [3]Rizat \u0130riskat\u00a0 ad\u0131nda bir Kazak din adam\u0131 \u201c cenaze namaz\u0131nda kuran tebli\u011f k\u0131lmak\u201d su\u00e7undan tutuklan\u0131p jet h\u0131z\u0131 ile 7 senelik hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 il\u00e7eden \u201c Kazakistan\u2019\u0131n milli politikas\u0131n\u0131 propaganda yapan\u201d su\u00e7lamas\u0131 ile nisan ay\u0131nda tutuklanan Adal Kencibay\u2019\u0131n mahkemesi s\u00fcrmektedir. \u00c7iteyin g\u00fcney kom\u015fu il\u00e7esi olan Mori Kazak\u00a0 \u00f6zerk il\u00e7e merkez cami imam\u0131 [4]Akniyet Molla Nisan ay\u0131nda tutuklan\u0131p ceza evine konuldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130ki hafta sonra \u201c intihar etti\u201d diyerek Akniyet Damolla\u2019n\u0131n cenazesini polis e\u015fli\u011finde mezara g\u00f6md\u00fcrd\u00fc. Cenaze namaz\u0131na izin verilmedi. Akniyet Damolla \u00c7in taraf\u0131ndan Urum\u00e7i \u0130slam enstit\u00fcde okutulan, <strong>\u00c7in kanunlar\u0131na s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 bir din adam\u0131 idi. Altay\u2019a ba\u011fl\u0131 [5]Kaba il\u00e7esi\u00a0 imam\u0131 Okan \u201cilahi \u015fark\u0131, tasavvuf m\u00fczi\u011fi CD\u2019leri da\u011f\u0131tma\u201d su\u00e7undan 10 senelik hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Urum\u00e7i \u015fehire ba\u011fl\u0131 Bayanday Kazak k\u00f6y\u00fc imam\u0131 Obul Ahun \u201cKazakistan din kanun metninin foto kopyas\u0131n\u0131 saklamak\u201d su\u00e7undan tutuklanarak 8 senelik hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. <strong>Ciminey il\u00e7esinden gidip \u00c7inin Ning\u015fia b\u00f6lgesinde kuran kursunda okumakta olan [6]Seltenet Murat, Altung\u00fcl Kencibolat isimli 2 \u00f6\u011frenci 28 nisan g\u00fcn\u00fc Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan giden \u00c7in polislerince tutuklan\u0131p geri getirilen ve Ciminey\u2019de ceza evine konuldu.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10 Haziran 2017 g\u00fcn\u00fc [7]Karamay, Mayta\u011f petrol b\u00f6lgesinde \u201cUygurlar ile beraber namaz k\u0131lmak, oru\u00e7 tutmak\u201d su\u00e7undan Kabiyat Baymurat (47ya\u015f)), Kencitay D\u00fcsen(49 ya\u015f) gibi 10 Kazak tutukland\u0131.<strong> Altay, \u00c7\u00f6\u00e7ek, \u0130li, Sanji, Kumol vilayetlerine ba\u011fl\u0131 \u015fehir, il\u00e7e ve k\u00f6ylerde Kazak din adamlar\u0131 ve dini talebe tutuklanmas\u0131 t\u00fcm h\u0131z\u0131 ile s\u00fcrmektedir.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kazak T\u00fcrklerinin Elindeki Pasaport ve Ye\u015fil Kartlar toplat\u0131l\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7in y\u00f6netimi,bu \u00fclkeye Pekin taraf\u0131ndan tay\u0131n edilen \u00a0ve Tibet Canisi olarak \u00fcnlenen \u00c7KP.b\u00f6lge Genel Sekereteri \u00c7in \u00c7uvenggdu\u2019nun \u00a0Urumu\u00e7i\u2019de g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan, Uygurlar\u0131n Pasaportlar\u0131 \u00a0A\u011fustos 2016 tarihinden ba\u015flayarak toplat\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Pasaportlar\u0131n\u0131 Emniyet m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine zaman\u0131nda teslim etmeyenlere kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r para cezalar\u0131 uygulan\u0131rken, \u00a0tren, otob\u00fcs ve \u00a0u\u00e7aklar ile \u00a0 Kazakistan veya \u00a0di\u011fer \u00fclkelere \u00a0seyahat eden \u00a0\u00c7inli ve Kazaklarla doluydu. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00c7in vatanda\u015f\u0131 olan 300 bin Kazak T\u00fcrk\u00fc\u2019nde Kazakistan\u2019in verdi\u011fi \u00a0Ye\u015fil Kart vard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Onlar \u00a0bu kartlarla istedi\u011fi zaman serbest\u00e7e ve kolay bir \u015fekilde vizesiz Kazakistan\u2019a gidip gelebiliyor, Kazakistan\u2019da s\u00fcresiz kalabiliyorlard\u0131. Elinde \u00c7in Pasaportu olan Kazaklar da Urum\u00e7i\u2019de kolayca \u00a0ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olarak \u00a0Kazakistan \u00a0vizesi alabiliyorlard\u0131. \u00a0<strong>\u00c7inliler Kazakistan\u2019da b\u00fcy\u00fck ticari faaliyetlerle i\u015ftigal ederken, \u00a0Uygurlar\u0131n Kazakistan piyasas\u0131nda yer edindi\u011fi tekstil, haz\u0131r giyim, ayakkab\u0131, elektronik ve di\u011fer sekt\u00f6rlerin \u00a0piyasas\u0131n\u0131n \u00a0ay\u0131r\u0131mc\u0131 tutum,uygulama \u00a0ve te\u015fviklerle Kazak T\u00fcrk\u00fc \u00a0karde\u015flerinin \u00a0eline ge\u00e7mesinden \u00a0\u00c7in devleti \u00e7ok mutluluk duyuyordu \u00a0ve Kazak \u00a0T\u00fcrk\u00fc karde\u015flerimiz de bu durumdan \u00a0memnun \u00a0oluyorlard\u0131.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pasaportlar\u0131 \u00c7in y\u00f6netimi taraf\u0131ndan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00a0Pasaportsuz kalan Uygur T\u00fcrkleri \u00a0s\u00fcrekli i\u015f ve a\u015f kaybederken, elinde ye\u015fil kart, pasaport olan Kazak karde\u015flerimiz bu \u00a0gidi\u015fattan gayet memnu idiler. 01 Nisan 2017 tarihinden ba\u015flayarak \u00c7in y\u00f6netiminin Kazaklara da, Uygurlara uygulad\u0131\u011f\u0131 etnik ve dini ayr\u0131mc\u0131l\u0131k politikas\u0131n\u0131 uygulamaya ba\u015flamas\u0131 \u00a0ve eskiden oldu\u011fu gibi istisnai muameleye son vermesi \u00a0Kazak T\u00fcrk\u00fc Karde\u015flerimizi \u00a0hem \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde b\u0131rakm\u0131\u015f ve bunun yan\u0131nda \u00a0\u00e7ok da \u00f6fkelendirmektedir. <strong>\u015euan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u201cBen M\u00fcsl\u00fcman\u0131m. Ancak Uygur de\u011filim\u201d kelimesi kontrol noktalar\u0131nda, karakollarda, otel rezervasyonunda, cami kap\u0131lar\u0131nda ve di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc resmi uygulamalarda \u00a0 ge\u00e7erlili\u011fini kaybetmi\u015f \u00a0bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tarihte B\u00fcy\u00fck T\u00fcrkistan\u2019\u0131n Kaderi Ayn\u0131 Olmam\u0131\u015f miydi ?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kazakistan \u00a0topraklar\u0131n\u0131n \u00a0Ruslar taraf\u0131ndan \u00a0istilaya u\u011framas\u0131 \u00a0 ve Ruslar\u0131n Kazakistan\u2019\u0131 i\u015fgal etmesi \u00a01730\u2019lu y\u0131llara \u00a0kadar dayanmaktad\u0131r. \u00dclkelerindeki Rus i\u015fgal\u0131 ve ard\u0131ndan gelen Rus zulm\u00fc sebebiyle Kazak T\u00fcrk\u00fc Karde\u015flerimizin tarihi kom\u015fular\u0131 ve Karde\u015flerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131<strong> Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131 da o tarihlerde ba\u015flam\u0131\u015f idi. Ruslar\u0131n bat\u0131 T\u00fcrkistan\u2019i i\u015fgali ve \u00a0yay\u0131lmas\u0131 \u00a0ise, Kazakistan \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">19.y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda Ruslar Hokand Buhara, Hive \u00a0Hanl\u0131klar\u0131 ile \u00a0Son Kazak Hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n topraklar\u0131n\u0131 de bir biri ard\u0131 s\u0131ra \u00a0 i\u015fgal etmi\u015ftir. Bug\u00fcn Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fayan Kazak, K\u0131rg\u0131z, \u00d6zbek T\u00fcrk\u00fc \u00a0Karde\u015flerimiz \u00a0Rus\u00a0 katliam\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in ka\u00e7arak Do\u011fu T\u00fcrkistan topraklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olanlar\u0131n soyundan gelmektedir. Uygurlar bu karde\u015f boylar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00a0i\u00e7tenlik, olgunlukla ve karde\u015f\u00e7e <strong>\u00a0kar\u015f\u0131layarak \u00a0onlara kucak a\u00e7m\u0131\u015f ve ba\u011fr\u0131na basm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fcy\u00fck T\u00fcrkistan cografyas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 vatan edinmelerine ve birlikte \u00a0karde\u015f\u00e7e ya\u015famalar\u0131n\u0131 \u00a0temin etmi\u015f ve \u00a0 topraklar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi a\u015f\u0131n\u0131 ve ekme\u011fini de bu Karde\u015fleri ile b\u00f6l\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kazak T\u00fcrk\u00fc Ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z ve Karde\u015flerimize \u00d6nemli Bir Hat\u0131rlatma\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eu \u00a0\u00e7ok \u00f6nemli noktay\u0131 Kazak tarih\u00e7i ve ayd\u0131nlar\u0131m\u0131za \u00a0 hat\u0131rlatmadan ge\u00e7emiyorum; \u00a01863 de Ka\u015fgar\u2019da \u00a0Osmanl\u0131 Devletine tabii Do\u011fu T\u00fcrkistan(Ka\u015fgariya) \u0130slam \u00a0devleti kuruldu. Urum\u00e7i dahil \u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n g\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgeleri \u00a0Emirulmumin\u00fcn \u00a0Yakup Han Bedevlet\u2019\u0131n \u00a0Ka\u015fgariya devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayn\u0131 y\u0131llarda Kazakistan s\u0131n\u0131r\u0131ndaki \u00a0\u0130li b\u00f6lgesinde \u0130li Sultanl\u0131\u011f\u0131 kuruldu. Do\u011fu T\u00fcrkistan topraklar\u0131 \u00fczerindeki bu \u00a0\u0130ki M\u00fcsl\u00fcman hem de T\u00fcrk \u00a0hakimiyet, tek bayrak \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda birle\u015fmek i\u00e7in \u00a0diyaloga ge\u00e7mi\u015f durumda idi. <strong>Ruslara yenilen [10]Kazak Hanlar\u0131ndan Tazebek T\u00f6re 1870 \u00a0y\u0131l\u0131n\u0131n \u00a0yaz aylar\u0131nda kendine ba\u011fl\u0131 kabilelerden \u00a0bin \u00a0civar\u0131nda Kazak m\u00fclteci ailesi ile beraber \u0130li sultanl\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. [11]Ruslar, Tazebek T\u00f6re\u2019ni 3 May\u0131s 1871 tarihinden \u00f6nce geri vermesi hakk\u0131nda \u0130li Sultanl\u0131\u011f\u0131na \u00fcltimatom verdiler.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Devlet reisi Alahan Sultan \u00a0Ruslar\u0131n bu ultimatomunu \u00a0 bakanlar kurulunda \u00a0tart\u0131\u015fmas\u0131na a\u00e7t\u0131. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131, Kazak T\u00fcrk\u00fc \u00a0Tazebek T\u00f6re\u2019ni Ruslara geri vermezlerse Rus ordusunun bunu bahane ederek sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ece\u011fini \u00fcltimatomda net olarak bildirmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak, Bakanlar kurulundan, kendilerine \u00a0s\u0131\u011f\u0131nan din, kan ve dil \u00a0karde\u015fleri olan Kazak M\u00fclteci Karde\u015flerinin \u00a0d\u00fc\u015fmanlar\u0131 olar Ruslara teslim etmeme, ve ard\u0131ndan Ruslarla sava\u015fa haz\u0131rlanma karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve karar \u00a0hemen Ruslara bildirildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">15 May\u0131s 1871 g\u00fcn\u00fc [12]Rus ordusu \u00a0\u0130li Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 genel bir sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ti. Ancak, Ruslar \u00a0hi\u00e7 ummad\u0131klar\u0131 bir diren\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. \u0130lk sald\u0131rlar\u0131nda Ruslar \u00a0 b\u00fcy\u00fck miktarda asker kayb\u0131na u\u011frad\u0131.\u00a0 Ruslar tekrar askeri \u00a0haz\u0131rl\u0131k yaparak tekrar \u00a022 May\u0131s\u2019ta \u00a0b\u00fcy\u00fck ve \u015fiddetli bir sald\u0131r\u0131ya daha \u00a0ge\u00e7ti.\u00a0 \u00c7arp\u0131\u015fmalarda her iki taraf \u00e7ok say\u0131da \u00a0kay\u0131p verdi. Uygurlar, Ruslar\u0131n modern silahlar\u0131na kar\u015f\u0131 el yap\u0131m\u0131 av t\u00fcfe\u011fi, \u00e7omak, balta ve \u00a0sopalarla kar\u015f\u0131 koydular. Ruslar her Uygur k\u00f6y\u00fcn\u00fc \u00a0ele ge\u00e7irmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bedeller \u00a0\u00f6demek zorunda kald\u0131. <strong>Uygur T\u00fcrkleri \u00a0vatan\u0131n\u0131 istilac\u0131lara kar\u015f\u0131 \u00a0koruma yolunda kahramanlarca sava\u015ft\u0131lar.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yollar \u015fehitlerle doldu, \u0131rmaklar \u00a0g\u00fcnlerce kan k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 olarak akt\u0131. 22 Haziran 1971 tarihinde Rus \u00e7arl\u0131k ordusu \u0130li Sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fkenti Gulca \u015fehrine girdi ve i\u015fgal etti. \u00a0A\u011fustos ay\u0131nda \u00a0\u0130li Sultanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 t\u00fcm \u00a0topraklar \u00a0Ruslar\u0131n eline ge\u00e7ti. Alahan Sultan ve onun binlerce asker Ruslar ile sava\u015farak \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fcler. \u00c7in- Man\u00e7ur ordusuna silahl\u0131 ba\u015fkald\u0131rman\u0131n \u00f6nderi, Uygurlar\u0131n efsanevi kahraman\u0131 Sad\u0131r Pehlivan, \u00c7in ordusuna kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi, Rus ordusu ile ayn\u0131 azimle ve kahramanca \u00a0sava\u015ft\u0131 ve \u00a0<strong>Direni\u015f ordusuna \u00a0komuta etti. Ancak yaralanarak esir d\u00fc\u015ft\u00fc. Ger\u00e7i Ruslar, Pehlivana b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 g\u00f6sterip onu serbest b\u0131rakm\u0131\u015f olsa da, vatan\u0131 kaybetmeyi onuruna yediremeyen Sad\u0131r Pehlivan ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7erisinde ac\u0131 \u00e7ekerek hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1916 y\u0131l\u0131nda \u00a0\u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019n\u0131n etnik katliam\u0131ndan ka\u00e7an [13] 300 bin Kazak ve \u00a0K\u0131rg\u0131z \u00a0T\u00fcrk\u00fc Karde\u015flerimiz kitleler \u00a0halinde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar\u0131n hepsini \u00a0daha \u00f6ncekiler gibi yine Uygur Karde\u015fleri ba\u011f\u0131rlar\u0131na \u00a0bast\u0131, toprak verdi, hayvanlar\u0131 i\u00e7in geni\u015f yaylalar\u0131 tahsis ettiler. [14]1928- 1932 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki 4 sene i\u00e7erisinde Stalin\u2019in etnik katliam\u0131ndan ka\u00e7an 500 bine yak\u0131n Kazak, K\u0131rg\u0131z, \u00d6zbek, Tatar, Tacik yine Do\u011fu T\u00fcrkistan topraklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Uygurlar \u00a0yine onlara da \u00a0kucak a\u00e7m\u0131\u015f, evlerine alm\u0131\u015f, \u00a0a\u015f\u0131n\u0131 ve ekme\u011fini b\u00f6l\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biz bin ki\u015filik \u00a0 M\u00fcsl\u00fcman Kazak T\u00fcrk\u00fc Karde\u015fimizi \u00a0korumak u\u011fruna bir vatan\u0131 kaybetmeyi g\u00f6ze alan \u00a0sizlerin Hem M\u00fcsl\u00fcman hem de T\u00fcrk Uygur karde\u015fleriniz. Bug\u00fcn Kazakistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nan Uygurlar\u0131 \u00a0\u00c7ine iade ederek onlar\u0131n katledilmesini \u00a0pervas\u0131zca seyreden Kazak devleti ve Kazakistanl\u0131 karde\u015flerimize bu tarihi \u00a0olaylar\u0131 bir kez tekrar hat\u0131rlatmak istiyorum. <strong>Tarihte Bat\u0131 T\u00fcrkistan\u2019\u0131n bug\u00fcn\u00fc, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n yar\u0131n\u0131 olmu\u015ftur. \u015eimdi ise Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n bug\u00fcnk\u00fc kara kaderi, Bat\u0131 T\u00fcrkistan\u2019\u0131n yar\u0131n\u0131 olma tehlikesi g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e art\u0131yor. B\u00fcy\u00fck T\u00fcrkistan tarihten beri ayn\u0131 kaderi payla\u015fa gelmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunu anlamayanlar bedelini er ge\u00e7 \u00f6demek zorunda kalacakt\u0131r. Kazakistan ile Do\u011fu T\u00fcrkistan aras\u0131nda 1700 kilometre s\u0131n\u0131r bulunmaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131rda 300 bin \u00c7in ordusu ve 8 milyon silahl\u0131 sivil \u00c7inli g\u00f6\u00e7menler tetikte beklemektedir. <strong>Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesine y\u0131\u011f\u0131nak yapan silahlar ve \u00c7in\u2019in son sava\u015f teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Dongfing- 41 F\u00fcze sistemi dahil t\u00fcm sava\u015f ayg\u0131tlar\u0131 Kazakistan s\u0131n\u0131r\u0131nda haz\u0131r durumda bekletildi\u011fini Kazakistan devleti \u00e7ok \u00a0iyi bilmekte ve \u00e7ok net olarak da \u00a0g\u00f6rmektedir.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00c7in\u2019in \u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 Kazak T\u00fcrklerine Yapt\u0131klar\u0131na \u00a0Kazakistan Devleti Ne Diyecek?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kazakistan\u2019da 400 den fazla \u00c7in devlet \u015firketi faaliyet g\u00f6stermektedir[15]. 9-10 Haziran 2017 de [16]\u015eijinpeng ile Nazarbayev aras\u0131nda \u00a0toplam bedeli 8 milyar dolar \u00a0olan \u00a020 \u00a0ayr\u0131 antla\u015fma imzaland\u0131. <strong>\u00c7in devlet ba\u015fkan\u0131 \u015eijinpeng devlet ba\u015fkan\u0131 olduktan sonraki 4 y\u0131l i\u00e7inde \u015ei ve Nazarbayev 16 defa bir araya geldi. \u015ei 4 senede 3 defa Kazakistan\u2019a geldi.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Nazarbayev 13 \u00a0defa \u00c7ine gitti. Eski Sovyet Cumhuriyetlerine yap\u0131lan \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00a0% 80 \u2018i Kazakistan\u2019a odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in taraf\u0131ndan Ham madde deposu olarak g\u00f6r\u00fclen Kazakistan\u2019\u0131n \u00a0g\u00f6z\u00fcnde \u00a0esas \u00a0para kayna\u011f\u0131 ise \u00c7in\u2019dir. Bu y\u00fczden Pekin kendini Kazakistan\u2019\u0131n nefes borusu olarak g\u00f6rmektedir ve \u00a0\u201cistedi\u011fim anda nefes borusunu \u00e7ekerim\u201d i\u015faretini de s\u0131k \u00a0s\u0131k \u00a0g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. D\u00fcnya[16] Kazak Kurultay\u0131 23 Haziran 2017\u2019de \u00a0Astana\u2019daki Ba\u015fkanl\u0131k Saray\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Kurultay\u2019da Almanya\u2019dan kat\u0131lan \u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 asll\u0131 Kazak delege \u00d6merhan Alt\u0131n, \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fayan Kazaklar\u0131n pasaport ve \u00a0ye\u015fil kartlar\u0131na el koymas\u0131n\u0131 \u00a0Kurultay\u2019da s\u00f6z alarak \u00a0dile getirdi\u011finde Sahnede kurultay\u0131 y\u00f6neten devlet ba\u015fkan\u0131 Nazarbayev \u00a0; \u201cBenim bu durumdan haberim yok. \u0130lgilenece\u011fim.\u201d Demek zorunda kald\u0131.<strong> Daha iki hafta \u00f6nce Nazarbayev kendi saray\u0131nda \u00c7in devlet ba\u015fkan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Kazaklara yap\u0131lan bask\u0131 ve zul\u00fcmler duruk noktas\u0131nda \u00a0idi ve bunu seyrediyordu.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7in y\u00f6netiminin \u00a0 Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 Kazak T\u00fcrklerine Yap\u0131lan bask\u0131 ve zul\u00fcmlere \u00a0Kazakistan Devleti Ne Diyecek? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bekleyip g\u00f6rece\u011fiz.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kaynak: <a href=\"http:\/\/www.yeniakit.com.tr\/haber\/cinnin-turkistan-isgaline-kazakistan-ne-diyor-348002.html\">Yeni Ak\u0131t<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uygur.net yazarlar\u0131ndan Mehmet Emin Hazret, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da devam eden \u00c7in zulm\u00fcn\u00fcn Kazakistan&#8217;daki yans\u0131malar\u0131n\u0131 yazd\u0131. \u0130\u015fte o makale; &#8221;\u00c7in y\u00f6netimi son 25 y\u0131ld\u0131r Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Uygur T\u00fcrklerine etnik ve dini ayr\u0131mc\u0131l\u0131k&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7335,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[281,280],"tags":[],"class_list":["post-7334","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uygur-haberleri","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7334"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7334\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7336,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7334\/revisions\/7336"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}