{"id":7362,"date":"2017-07-16T22:31:03","date_gmt":"2017-07-16T14:31:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iuhrdf.org\/tr\/?p=7362"},"modified":"2017-07-16T22:32:09","modified_gmt":"2017-07-16T14:32:09","slug":"urumci-katliaminin-8-yil-donumunde-dogu-turkistan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/urumci-katliaminin-8-yil-donumunde-dogu-turkistan\/","title":{"rendered":"\u00dcr\u00fcm\u00e7i katliam\u0131n\u0131n 8. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Do\u011fu T\u00fcrkistan"},"content":{"rendered":"<p class=\"descr\">5 Temmuz 2009&#8217;da Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n \u00dcr\u00fcm\u00e7i \u015fehrinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen katliamda say\u0131lar\u0131 kesin olmamakla birlikte y\u00fczlerle ifade edilen Uygur T\u00fcrk\u00fc katledilmi\u015fti.<\/p>\n<p class=\"descr\" style=\"text-align: justify;\">5 Temmuz 2009&#8217;da Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n \u00dcr\u00fcm\u00e7i \u015fehrinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen katliamda say\u0131lar\u0131 kesinle\u015ftirilemeyen ancak y\u00fczlerle ifade edilebilen Uygur T\u00fcrk\u00fc katledilmi\u015fti. Bug\u00fcn dahi kesin olmayan \u00e7e\u015fitli rakamlara g\u00f6re yine y\u00fcze yak\u0131n Uygur kay\u0131p olarak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015f durumda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcr\u00fcm\u00e7i olaylar\u0131n\u0131n arka plan\u0131nda 25 &#8211; 26 Haziran&#8217;da \u00c7in&#8217;in Guangdong eyaletinin Shaoguan \u015fehrinde ya\u015fanan olaylar\u0131n oldu\u011fu biliniyor. Bir oyuncak fabrikas\u0131nda \u00e7\u0131kan olaylarda 10&#8217;u a\u015fk\u0131n Uygur i\u015f\u00e7inin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve olaylar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin sosyal medya hesaplar\u0131na yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bunun akabinde t\u00fcm Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da tepkiler y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131. 5 Temmuz 2009&#8217;da Uygur \u00f6\u011frenciler bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir protesto y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemek istediler. Bu protesto y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lan insanlara \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi&#8217;nin provakasyonlar\u0131 sonucu Han \u00c7inlileri taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131ld\u0131. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kaosa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Olaylar\u0131n kaosa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi s\u00fcrecinde hi\u00e7bir \u00f6nlem almayan \u00c7inli kolluk kuvvetleri olaylar\u0131n sonunda ve ertesi g\u00fcnde insan av\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Kamyonlara y\u00fcklenen y\u00fczlerce Uygur \u015fehir d\u0131\u015f\u0131nda infaz edildi veya kay\u0131plara kar\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"img-responsive\" src=\"http:\/\/qha.com.ua\/upload\/2017\/07\/05\/hotun.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bug\u00fcn Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da her t\u00fcrl\u00fc temel hak ve h\u00fcrriyetin gasp edildi\u011fi biliniyor. \u0130nsanlar\u0131n evlerinde zorunlu misafirlikler yap\u0131larak, her t\u00fcrl\u00fc ki\u015fisel teknolojik aletleri toplat\u0131larak mutlak bir g\u00f6zetim devleti kuruluyor. Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da \u00c7in anayasas\u0131n\u0131n koruma alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 haklar dahi uygulanm\u0131yor.<\/p>\n<div class=\"clearFix\"><a href=\"http:\/\/qha.com.ua\/tr\/turk-dunyasi\/cin-dogu-turkistan-da-dijital-gozetimi-en-ust-seviyeye-cikardi\/157111\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow external noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"img-responsive aligncenter\" src=\"http:\/\/qha.com.ua\/resim\/\/2017\/06\/30\/2052db53afb346938afbb5398d12fbc4_m.jpg\" alt=\"\u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistan'da dijital g\u00f6zetimi en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kard\u0131\" width=\"483\" height=\"272\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"clearFix\"><\/div>\n<div class=\"clearFix\"><a href=\"http:\/\/qha.com.ua\/tr\/turk-dunyasi\/cin-dogu-turkistan-da-dijital-gozetimi-en-ust-seviyeye-cikardi\/157111\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow external noopener noreferrer\">\u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da dijital g\u00f6zetimi en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kard\u0131<\/a><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">1990&#8217;dan beri sanayi at\u0131l\u0131mlar\u0131 yapan b\u00f6lgede istihdam \u00c7in anayasas\u0131na g\u00f6re yerel halktan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekiyor ancak \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, \u00c7in&#8217;in en fakir ve su\u00e7 oran\u0131 en y\u00fcksek b\u00f6lgelerinden Han \u00c7inlilerini istihdam ederek Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131 kolonize ve asimile etmeye devam ediyor. \u00d6zellikle \u00dcr\u00fcm\u00e7i, Karamay gibi sanayi b\u00f6lgelerinde \u015fehir merkezleri \u00c7inli \u00e7o\u011funlu\u011fun elinde. Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n g\u00fcney b\u00f6lgelerinde ise Ka\u015fgar ve Hoten gibi fakir k\u00f6yl\u00fcler b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uluslararas\u0131 bas\u0131n\u0131n da fazla irtibat kuramad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde \u00c7KP uygulamalar\u0131 distopik toplumlar\u0131 aratm\u0131yor. Her t\u00fcrl\u00fc dini faaliyet ya k\u0131s\u0131tlama alt\u0131nda yada yasaklanm\u0131\u015f durumda. Uygurlar anadilde e\u011fitim hakk\u0131na anayasada sahip olsalar da uygulama 2000&#8217;li y\u0131llardan beri kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumda. \u00c7ocuklar\u0131n isimleri \u0130slami \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar yap\u0131yorsa yasak getiriliyor ve de\u011fi\u015ftirilmeleri zorunlu k\u0131l\u0131n\u0131yor. T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran ay y\u0131ld\u0131zl\u0131 ve g\u00f6k renkli ti\u015f\u00f6rtler giymek de yasaklanm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n<div class=\"clearFix\"><a href=\"http:\/\/qha.com.ua\/tr\/analiz-haber\/george-orwell-in-yeni-romani-dogu-turkistan\/156937\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow external noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"img-responsive aligncenter\" src=\"http:\/\/qha.com.ua\/resim\/\/2017\/06\/23\/df44c6205ae97d6e568690e285f699c2_m.jpg\" alt=\"George Orwell\u2019in yeni roman\u0131: Do\u011fu T\u00fcrkistan\" width=\"504\" height=\"284\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"clearFix\"><a href=\"http:\/\/qha.com.ua\/tr\/analiz-haber\/george-orwell-in-yeni-romani-dogu-turkistan\/156937\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow external noopener noreferrer\">George Orwell\u2019in yeni roman\u0131: Do\u011fu T\u00fcrkistan<\/a><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6lgedeki en b\u00fcy\u00fck sorunlardan birisi de ekonomi. Uygurlar\u0131n %70&#8217;i k\u0131rsal kesimde ya\u015f\u0131yor. B\u00f6lgede Han \u00c7inlileri ile Uygurlar aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir gelir adaletsizli\u011fi hakim. 2010&#8217;daki verilere g\u00f6re Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesinde ortalama ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen GSMH 19,000 Yuan iken k\u00f6yl\u00fclerin ortalama milli geliri 3600 Yuan (560 USD) olarak a\u00e7\u0131kland\u0131. Bununla birlikte Uygurlar\u0131n yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcney b\u00f6lgelerde misal Hoten\u2019de ortalama gelir 2226 Yuan (330 USD) k\u00f6yl\u00fclerin ise 1500 Yuan (220 USD). B\u00f6yle bir ekonomik u\u00e7urumda bireyler \u015fehirlere geldiklerinde en zorlu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve t\u00fcm dini de\u011ferlerine sald\u0131r\u0131yla y\u00fczy\u00fcze geliyor. Uygurlar\u0131n radikal \u0130slamc\u0131 \u00f6rg\u00fctlere kat\u0131lmas\u0131n\u0131n arka plan\u0131nda en b\u00fcy\u00fck etkenin bu oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"img-responsive aligncenter\" src=\"http:\/\/qha.com.ua\/upload\/2017\/07\/05\/eastturkestan.png\" alt=\"\" width=\"569\" height=\"429\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygurlar ve Han \u00c7inlileri aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm isteyen ve taleplerini \u00c7in Anayasas\u0131&#8217;na dayand\u0131ran Uygur profes\u00f6r \u0130lham Tohti sadece bu talepleri i\u00e7in \u00f6m\u00fcr boyu hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Do\u011fu T\u00fcrkistan hakk\u0131nda bir rapor haz\u0131rlayan Frans\u0131z gazeteci Ursula Gauthier ise \u00c7in&#8217;den s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edildi. \u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n ve d\u00fcnyadaki \u00f6zg\u00fcr insanlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l isteklerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapat\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7in h\u00fck\u00fcmeti Uygurlar\u0131 radikalizme iterek ve yine Uygurlar\u0131n radikalizmini d\u0131\u015f d\u00fcnyaya bahane olarak g\u00f6stererek Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da hi\u00e7 bir temel hak ve h\u00fcrriyeti g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almadan bask\u0131c\u0131 bir despotluk kurmu\u015f durumda. \u00dcr\u00fcm\u00e7i katliam\u0131, \u00c7in&#8217;deki Tiananmen olaylar\u0131 sonras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck toplumsal ba\u015fkald\u0131r\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Sekizinci y\u0131l\u0131 geride b\u0131rak\u0131rken Uygur ve di\u011fer T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;daki gelece\u011fi pek parlak g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. \u00c7in&#8217;in d\u0131\u015f politikada Orta Asya&#8217;ya -Bat\u0131 T\u00fcrkistan- yay\u0131lma s\u00fcreci ise &#8220;Bir Ku\u015fak, Bir Yol&#8221; projesi ile ba\u015flam\u0131\u015f durumda. \u00d6zellikle K\u0131rg\u0131zistan ve Kazakistan&#8217;\u0131 hedefleyen \u00c7in buralardan arazi sat\u0131m al\u0131m\u0131na kadar bir\u00e7ok yat\u0131r\u0131mda bulunuyor. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6zellikle Donald Trump y\u00f6netimindeki ABD&#8217;nin \u00c7in&#8217;e kar\u015f\u0131 alaca\u011f\u0131 pozisyon ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise merak konusu.<\/p>\n<p>Kaynak: <a href=\"http:\/\/qha.com.ua\/tr\/analiz-haber\/urumci-katliaminin-8-yil-donumunde-dogu-turkistan\/157258\/\">DHA<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>5 Temmuz 2009&#8217;da Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n \u00dcr\u00fcm\u00e7i \u015fehrinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen katliamda say\u0131lar\u0131 kesin olmamakla birlikte y\u00fczlerle ifade edilen Uygur T\u00fcrk\u00fc katledilmi\u015fti. 5 Temmuz 2009&#8217;da Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n \u00dcr\u00fcm\u00e7i \u015fehrinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen katliamda say\u0131lar\u0131 kesinle\u015ftirilemeyen&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7366,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7362","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cin-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7362"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7370,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7362\/revisions\/7370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}