![\"\"](\"https:\/\/iuhrdf.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/image-7.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00c7in y\u00f6netiminin, Do\u011fu T\u00fcrkistan’da Uygur T\u00fcrklerinin cep telefonlar\u0131na “spyware” olarak bilinen ve kullan\u0131c\u0131n\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fisel bilgilerini toplayan casus yaz\u0131l\u0131m\u0131 y\u00fcklemeye zorlad\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n
\u00dcR\u00dcM\u00c7\u0130 (QHA) –<\/p>\n
\u00c7in y\u00f6netiminin, Do\u011fu T\u00fcrkistan’da Uygur T\u00fcrkleri’ni cep telefonlar\u0131na\u00a0“spyware”<\/em>\u00a0olarak bilinen ve kullan\u0131c\u0131n\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fisel bilgilerini toplayan casus yaz\u0131l\u0131m\u0131 y\u00fcklemeye zorlad\u0131\u011f\u0131 bildirildi. 10 Temmuz tarihinde, \u00dcr\u00fcm\u00e7i b\u00f6lgesinde ikamet eden Uygur T\u00fcrkleri’ne yerel y\u00f6netim taraf\u0131ndan“Jingwang”\u00a0<\/em>isimli g\u00f6zetleme uygulamas\u0131n\u0131 cep telefonlar\u0131na y\u00fcklemeleri talimat\u0131 i\u00e7eren bir bildirim g\u00f6nderildi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. S\u00f6z konusu bildirim mesaj\u0131nda uygulaman\u0131n, “ter\u00f6rist bilgilere eri\u015fimi engelleme” maksad\u0131yla geli\u015ftirildi\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n \u00d6te yandan uzmanlar, \u00c7inli yetkililerin mobil uygulamay\u0131 belirttikleri gibi “ter\u00f6rle m\u00fccadele” amac\u0131yla de\u011fil, salt g\u00f6zetleme ve fi\u015fleme amac\u0131yla kullanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Radio Free Asia’n\u0131n aktar\u0131m\u0131na g\u00f6re, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde \u00c7in’e ba\u011fl\u0131 \u0130li Kazak \u00d6zerk B\u00f6lgesi’nde 10 Kazak kad\u0131n, bahsi ge\u00e7en”Jingwang” adl\u0131 uygulamay\u0131 cep telefonlar\u0131na y\u00fckledikten sonra, WeChat sohbet uygulamas\u0131ndaki \u00f6zel mesajlar\u0131 nedeniyle tutukland\u0131.<\/p>\n Jingwang’in kendi internet sitesinde ise program \u015f\u00f6yle tan\u0131mlan\u0131yor:<\/p>\n Jingwang, Jiangsu Telekom taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen yeti\u015fkin ve \u00e7ocuk s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 sistemine haiz bir koruma hizmetidir. Uygulaman\u0131n ana i\u015flevi pornografik internet siteleri, \u00e7evrimi\u00e7i doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k siteleri, trojan, e-kimlik av\u0131 gibi zararl\u0131lar\u0131 engellemek, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i ne kadar vakit ge\u00e7irdiklerine dair bilgilendirme. Yine bu uygulama, k\u00fc\u00e7\u00fckler i\u00e7in g\u00fcvenli bir internet filtresi olu\u015fturarak \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam tarz\u0131 geli\u015ftirmelerine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n Twitter merkezli yay\u0131n yapan bir medya kurulu\u015funda yay\u0131nlanan foto\u011fraflarda, bir kontrol noktas\u0131nda \u00c7inli polislerin b\u00f6lge sakinlerini rastgele \u00e7evirerek, cep telefonlar\u0131nda Jingwang’\u0131n y\u00fckl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol ettikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n \u00dclke genelinde de dijital sans\u00fcr uygulamalar\u0131na rastlansana da \u00f6zellikle Do\u011fu T\u00fcrkistan gibi \u00c7in taraf\u0131ndan“sorunlu”<\/em>\u00a0olarak tan\u0131mlanan b\u00f6lgelerde bu durumun daha da ileri seviyelerde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu t\u00fcr“sorunlu”\u00a0<\/em>ve\u00a0“huzursuz”\u00a0<\/em>b\u00f6lgelerde \u00c7in yetkililerin a\u015f\u0131r\u0131 sans\u00fcr dayatmalar\u0131n\u0131n, g\u00f6zetleme ve izleme tedbirlerinin ve rutin internet kesintilerinin ola\u011fan hale geldi\u011fi bildiriliyor.<\/p>\n